ÜRETİM GÜCÜ • TEKNOLOJİK BAĞIMSIZLIK • ÖLÇÜLEBİLİR DESTEK

Millî Sanayi ve Teknoloji Teşkilatı

Sanayi kapasitesi, kritik teknolojiler, verimlilik, yatırım ve bölgesel üretim tek bir sonuç zincirinde birleşecektir.

Bu sayfa mevcut Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının merkez birimlerini, bağlı ve ilgili kuruluşlarını, yatırım teşviklerini, Ar-Ge desteklerini, sanayi bölgelerini ve bölgesel kalkınma yapısını sıfırdan ele alır. Korunacak uzmanlıkları, ayrılacak yetkileri, birleştirilecek programları ve üretim ile teknoloji kapasitesini güçlendirecek yeni işleyişi adım adım açıklar.

BUGÜNKÜ TEMEL SORUN

Sanayi kapasitesi büyürken teknoloji üretimi, verimlilik ve bölgesel üretim gücü aynı hızda ilerlememektedir

Türkiye güçlü bir üretim geleneğine, geniş bir girişimci tabanına, organize sanayi bölgelerine ve gelişen teknoloji ekosistemine sahiptir. Buna rağmen yüksek katma değerli üretimin payı, kritik teknolojilerde yerli kapasite ve işletmelerin verimlilik düzeyi istenen seviyeye ulaşamamaktadır.

Mevcut yapıda sanayi politikası, yatırım teşvikleri, Ar-Ge destekleri, bölgesel kalkınma, ürün güvenliği, standardizasyon ve teknoloji girişimciliği çok sayıda kurum ve program üzerinden yürütülmektedir. Bu da aynı işletmenin farklı kapılara başvurmasına ve sonuçların ortak bir hedefe bağlanamamasına yol açmaktadır.

Yeni modelin amacı yalnız daha çok fabrika kurmak değildir. Amaç; üretimde verimliliği, teknolojik bağımsızlığı, nitelikli istihdamı, güvenli ürünleri ve bölgesel dengeyi birlikte yöneten bütünleşik bir sanayi sistemi kurmaktır.

SORUNUN KÖKÜ

Destek dağıtımı ile teknoloji ve üretim sonucu arasındaki bağ yeterince güçlü değildir

Bir yatırımın teşvik belgesi alması, Ar-Ge merkezinin kurulması veya bir projenin hibe kazanması tek başına sanayi dönüşümü anlamına gelmez. Desteklerin üretim kapasitesi, ihracat niteliği, teknoloji seviyesi ve istihdam kalitesi üzerindeki etkisi düzenli ölçülmediğinde programlar amaçtan kopabilir.

Kurumlar çoğu zaman kendi bütçesi ve programı üzerinden başarı bildirir. Fakat aynı sektör için verilen teşvik, kredi, Ar-Ge desteği, altyapı yatırımı ve eğitim programı ortak sonuç göstergeleriyle değerlendirilmezse kamu kaynağının toplam etkisi görülemez.

Yeni teşkilat destek sayısını değil, ortaya çıkan kapasiteyi ölçecektir. Her programın başlangıç hedefi, ara kontrolü, nihai sonucu ve kamuya geri dönüşü aynı veri sistemi üzerinden izlenecektir.

MEVCUT YÖNETSEL ŞEMA

Bugünkü Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı çok sayıda politika, destek, denetim ve bölgesel kalkınma birimini aynı çatı altında toplamaktadır

Güncel yapıda Sanayi Genel Müdürlüğü, Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğü, Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü, Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü, Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü, Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü, Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği Genel Müdürlüğü ile Stratejik Araştırmalar ve Verimlilik Genel Müdürlüğü gibi merkez birimleri bulunmaktadır.

Bakanlık ayrıca TÜBİTAK, KOSGEB, Türk Patent ve Marka Kurumu, Türk Standardları Enstitüsü, Türk Akreditasyon Kurumu ve Türkiye Uzay Ajansı gibi uzman kuruluşlarla ilişki içindedir. Kalkınma ajansları, organize sanayi bölgeleri ve teknoloji geliştirme bölgeleri de taşra ve yerel üretim kapasitesinin önemli parçalarıdır.

Yeni model bu birikimi ortadan kaldırmayacaktır. Politika üretme, destek verme, bağımsız değerlendirme, ürün güvenliği, standardizasyon ve bilimsel araştırma görevleri açık sorumluluk katmanlarına ayrılacaktır.

DÖNÜŞÜMÜN ANA İLKESİ

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, üretim kapasitesi ile teknolojik bağımsızlığı birlikte yöneten Millî Sanayi ve Teknoloji Teşkilatına dönüşecektir

Teşkilat Başbakanın genel anayasal sorumluluğu altında çalışır. Teşkilat Başkanı sanayi politikası, teknoloji kapasitesi, yatırım ortamı ve kurumlar arası koordinasyondan sorumlu olur; bağımsız düzenleyici kurumlara veya bilimsel kuruluşlara sonuç emri veremez.

Teşkilatın görevi şirket seçmek veya tek tek ticari karar vermek değildir. Görevi stratejik üretim alanlarını belirlemek, ortak standartları kurmak, kamu desteklerini sonuç esasına bağlamak ve sanayinin uzun vadeli dönüşümünü yönetmektir.

Sanayi, teknoloji, verimlilik, yatırım teşvikleri ve bölgesel üretim politikası tek hedef görünümünde birleşecektir. Böylece aynı kamu kaynağı farklı kurumlarda birbirini tekrar eden programlara dağılmayacaktır.

ANAYASAL KONUM

Teşkilat yürütme organıdır; TBMM’nin, bağımsız düzenleyicilerin, üniversitelerin ve şirketlerin yerine geçemez

TBMM sanayi ve teknoloji politikasının temel yasal çerçevesini, bütçesini, teşvik esaslarını ve kamu kaynaklarının kullanım sınırlarını belirler. Başbakan siyasi sorumluluğu taşır; Teşkilat Başkanı uzman uygulamadan hesap verir.

Rekabet Kurumu, Kamu İhale Kurumu, Türk Akreditasyon Kurumu ve diğer bağımsız yapılar kendi yetkilerini kullanır. Üniversiteler bilimsel araştırmalarında, şirketler ticari kararlarında ve TÜBİTAK bilimsel değerlendirmelerinde idari talimat altında bırakılamaz.

Bu görev ayrımı sanayi politikasını parçalamaz. Tam tersine, politika koyan kurumun kendi desteğini, kendi ürününü ve kendi denetimini aynı anda yönetmesini engelleyerek güvenilirliği artırır.

TEŞKİLAT BAŞKANI

Teşkilat Başkanı sanayi, teknoloji veya üretim yönetiminde doğrulanabilir deneyime sahip olacaktır

Başkanlık görevi yalnız siyasi güvene veya görünürlüğe dayanamaz. Adayın en az on yıllık gerçek yöneticilik deneyimi, büyük ölçekli program veya kurum yönetimi, etik geçmişi ve kamu yararı anlayışı açık kayıtlarla doğrulanır.

Atama gerekçeli olarak yayımlanır. Adayın geçmiş şirket ilişkileri, ortaklıkları, danışmanlıkları ve destek aldığı kurumlarla çıkar çatışması bulunup bulunmadığı önceden incelenir.

Başkan, kamu desteklerini belirli şirketlere yönlendiremez; bağımsız değerlendirme kurullarının teknik kararını değiştiremez. Performansı, üretim ve teknoloji sonuçları üzerinden ölçülür.

MERKEZ YAPISI

Bakan yardımcılıkları yerine açık görev alanlarına dayalı sade bir merkez yapısı kurulacaktır

Merkez teşkilatı sanayi politikası, teknoloji ve yapay zekâ, yatırım ve üretim kapasitesi, sanayi bölgeleri, verimlilik ve yeşil dönüşüm, ürün güvenliği ve metroloji, uluslararası sanayi ilişkileri, veri ve etki değerlendirme alanlarında örgütlenir.

İnsan kaynakları, hukuk, bilgi sistemleri, bütçe ve destek hizmetleri ortak kurumsal hizmetler çatısı altında toplanır. Aynı konuda farklı genel müdürlüklerin paralel program yürütmesi engellenir.

Her hizmet alanının görev sınırı kanun ve yönetmelikte açıkça yazılır. Birimler arası uyuşmazlık, kayıtlı koordinasyon süreciyle çözülür; yetki belirsizliği vatandaşa veya işletmeye yüklenmez.

SANAYİ POLİTİKASI

Sanayi politikası sektör listesi değil, ölçülebilir kapasite planı olacaktır

Her stratejik sektör için üretim açığı, ithalat bağımlılığı, teknoloji seviyesi, enerji ihtiyacı, insan kaynağı ve ihracat potansiyeli birlikte analiz edilir. Hedefler yalnız yatırım tutarıyla değil, oluşacak kapasiteyle tanımlanır.

Politika belgeleri beş, on, yirmi ve elli yıllık devlet planlarıyla uyumlu hazırlanır. Devlet Planlama Teşkilatı makro hedefleri belirler; Millî Sanayi ve Teknoloji Teşkilatı sanayi ve teknoloji uygulamasını yürütür.

Her sektör planı belirli aralıklarla bağımsız etki değerlendirmesine tabi olur. Sonuç vermeyen destekler sürdürülmez; başarılı programlar açık ölçütlerle genişletilir.

KRİTİK TEKNOLOJİLER

Kritik teknoloji listesi güncel risk ve kapasite hesabına göre belirlenecektir

Yarı iletkenler, ileri malzemeler, yapay zekâ, robotik, biyoteknoloji, kuantum, uzay, enerji depolama ve güvenli haberleşme gibi alanlar tek slogan altında değil, somut kapasite göstergeleriyle izlenir.

Her teknoloji için araştırma, prototip, sertifikasyon, ölçekleme, tedarik ve ihracat aşamaları ayrı planlanır. Üniversitede kalan bilgi ile fabrikaya ulaşan ürün arasındaki boşluk ortak programlarla kapatılır.

Kritik teknoloji desteği kalıcı ayrıcalık oluşturmaz. Programlar süreli olur; bağımsız teknik kurul, teknolojik ilerleme ve kamu yararı gerçekleşmediğinde desteği durdurabilir.

MİLLÎ TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ

Yapay zekâ politikası gösteri projeleri yerine üretim, kamu yararı ve güvenlik esasına bağlanacaktır

Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ birimi sanayide otomasyon, veri altyapısı, yerli yazılım, güvenli model geliştirme ve nitelikli insan kaynağına odaklanır. Kamu kaynakları yalnız görünür uygulamalara değil, temel altyapıya yöneltilir.

Yapay zekâ sistemleri için veri kalitesi, siber güvenlik, açıklanabilirlik ve fikrî hak standartları oluşturulur. Çalışanların hakları ve kişisel veriler korunmadan verimlilik gerekçesiyle sınırsız izleme yapılamaz.

Kişisel Veriler ve Dijital Haklar Kurumu hak denetimini yürütür. Teşkilat teknoloji geliştirme ve sanayi uygulamasından sorumlu olur; kendi uygulamasının bağımsız hak denetimini yapamaz.

AR-GE VE TASARIM DESTEKLERİ

Ar-Ge desteği bina ve personel sayısına değil, doğrulanabilir bilgi ve ürün sonucuna bağlanacaktır

Ar-Ge ve tasarım merkezleri için başlangıç şartları kadar çıktı kalitesi de ölçülür. Patent, prototip, lisans, üretim süreci, ihracat ve nitelikli istihdam sonuçları ortak göstergelerle izlenir.

Sadece vergi avantajı sağlamak amacıyla kurulan fakat gerçek araştırma üretmeyen yapılar bağımsız teknik denetime tabi olur. Destek geri alınması açık, ölçülü ve yargı denetimine açık kurallara bağlanır.

Küçük işletmelerin büyük şirketlerle aynı belge yüküne maruz kalması önlenir. Destek süreci işletme ölçeği ve proje riskiyle orantılı hâle getirilir.

TÜBİTAK İLE İLİŞKİ

TÜBİTAK bilimsel kararlarında bağımsız, ulusal teknoloji hedefleriyle ilişkili çalışacaktır

TÜBİTAK’ın hakemlik, proje değerlendirme ve bilimsel program kararları idari talimatla değiştirilemez. Teşkilat ulusal ihtiyaç ve bütçe çerçevesini bildirir; hangi projenin bilimsel olarak destekleneceğine uzman kurullar karar verir.

Hakem seçimi, çıkar çatışması ve değerlendirme ölçütleri kayıtlı olur. Proje sahibi, gerekçeli karara ve bilimsel usul hatalarına karşı etkili itiraz yoluna sahip olur.

TÜBİTAK ile teşkilat arasındaki ilişki görev protokolüyle düzenlenir. Böylece bilimsel özerklik korunurken kamu kaynakları ülkenin uzun vadeli teknoloji kapasitesine bağlanır.

KOSGEB

KOSGEB destekleri işletme sayısını değil, verimlilik ve ölçek büyütme sonucunu hedefleyecektir

KOSGEB küçük ve orta ölçekli işletmeler için ayrı uzman destek kurumu olarak korunur. Programları işletmenin kuruluş, dijitalleşme, verimlilik, ihracat ve ölçek büyütme ihtiyacına göre ayrılır.

Aynı işletmenin farklı programlardan mükerrer destek alması ortak kamu destek siciliyle engellenir. Destek kararları bölge, sektör ve işletme ölçeğine göre nesnel ölçütlerle verilir.

Başarısızlık her zaman kötü niyet sayılmaz; yenilikçi projelerde makul risk kabul edilir. Ancak yanıltıcı beyan, bağlantılı şirket aktarımı ve amaç dışı kullanım etkili yaptırıma bağlanır.

YATIRIM TEŞVİKLERİ

Yatırım teşvikleri açıklanabilir, süreli ve sonuçları izlenebilir olacaktır

Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye birimi; yatırımın bölgesel etkisini, teknoloji düzeyini, ithalatı azaltma kapasitesini, enerji verimliliğini ve nitelikli istihdamını birlikte değerlendirir.

Şirket adı, teşvik unsuru, hedef kapasite ve gerçekleşme sonucu ticari sır sınırları korunarak yayımlanır. Kamu desteğinin kime, hangi amaçla ve hangi sonuç karşılığında verildiği görünür olur.

Hedeflerini gerçekleştirmeyen yatırımlar için kademeli düzeltme ve geri alma sistemi uygulanır. Ekonomik kriz veya mücbir sebep ile kasıtlı yükümlülük ihlali birbirinden ayrılır.

YABANCI SERMAYE

Yabancı yatırım teknoloji, üretim ve hukuk güvenliği çerçevesinde yönetilecektir

Yabancı sermaye yalnız giriş tutarıyla değerlendirilmez. Teknoloji transferi, yerli tedarik, nitelikli istihdam, veri güvenliği ve uzun vadeli üretim taahhüdü birlikte incelenir.

Kritik altyapı ve stratejik teknoloji yatırımları için güvenlik incelemesi nesnel ve süreli kurallara bağlanır. Belirsiz siyasi takdir yatırım ortamını zedeleyemez.

Yerli ve yabancı yatırımcı aynı hukuk düzenine tabi olur. Teşvik veya izin süreçlerinde ayrıcalıklı, kişiye özel ve kapalı müzakere yöntemi kullanılmaz.

SANAYİ BÖLGELERİ

Organize sanayi bölgeleri arsa dağıtım alanı değil, bütünleşik üretim ekosistemi olacaktır

Sanayi bölgeleri ulaşım, enerji, su, atık, lojistik, eğitim ve afet güvenliğiyle birlikte planlanır. Boş parsel tahsisi başarı sayılmaz; faal üretim, istihdam ve altyapı verimliliği ölçülür.

Arsa tahsisleri açık puanlama ve dijital kayıt üzerinden yapılır. Devir, bekletme ve spekülatif kullanım engellenir; üretime geçmeyen tahsisler kanunda belirlenen şartlarla geri alınır.

OSB yönetimleri katılımcı işletmelere hesap verir. Teşkilat günlük yönetime müdahale etmez; ortak standartları, mali şeffaflığı ve çevresel yükümlülükleri denetler.

TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ

Teknoloji geliştirme bölgeleri vergi avantajı alanı değil, araştırmadan ürüne geçiş merkezi olacaktır

Bölgelerin performansı firma ve çalışan sayısıyla sınırlı ölçülmez. Patent, lisans, ürünleşme, yatırım alma, ihracat ve üniversite-sanayi iş birliği sonuçları izlenir.

Üniversite yönetimi, bölge şirketi ve yatırımcılar arasındaki çıkar çatışmaları açık kurallara bağlanır. Kamu kaynaklı laboratuvar ve altyapının kullanımında eşit erişim sağlanır.

Kâğıt üzerinde Ar-Ge faaliyeti gösteren fakat üretim ve bilgi çıktısı oluşturmayan şirketlere yönelik denetim teknik uzmanlarca yapılır. Denetim yeniliği baskılamadan sahte faaliyeti ayırmalıdır.

BÖLGESEL KALKINMA

Kalkınma ajansları merkezî proje dağıtım birimi değil, bölgesel kapasite kurumu olacaktır

Kalkınma ajansları bölgenin sanayi, tarım, turizm, insan kaynağı ve altyapı kapasitesini ortak veriyle analiz eder. Tek tek küçük proje dağıtmak yerine bölgesel dönüşüm programlarını yürütür.

Bölgesel Kalkınma ve Dönüşüm Kurumu ile ajansların görevleri ayrılır. Merkez kurum ülke çapındaki dengeyi ve büyük programları yönetir; ajanslar yerel uygulama ve koordinasyona odaklanır.

Ajans yönetimleri yerel yönetim, üniversite, meslek kuruluşu ve üretici temsilini dengeli biçimde içerir. Kaynak tahsisi siyasi yakınlığa göre değişemez.

VERİMLİLİK

Verimlilik politikası sanayinin enerji, malzeme, zaman ve insan kaynağı kaybını azaltacaktır

Stratejik Araştırmalar ve Verimlilik birimi sektör ve işletme düzeyinde verimlilik göstergeleri üretir. Veriler yalnız rapor yayımlamak için değil, destek ve eğitim programlarını yönlendirmek için kullanılır.

İşletmelere dijital dönüşüm, yalın üretim, enerji verimliliği ve kalite yönetimi alanlarında ölçülebilir gelişim programları sunulur. Danışmanlık hizmetlerinin sonucu bağımsız olarak doğrulanır.

Çalışan sağlığı, iş güvenliği ve nitelik gelişimi verimlilikten ayrı tutulmaz. Kısa vadeli maliyet düşürme uğruna insan ve çevre güvenliği zayıflatılamaz.

YEŞİL SANAYİ DÖNÜŞÜMÜ

Yeşil dönüşüm sanayi kaybı değil, rekabet ve kaynak güvenliği programı olarak yürütülecektir

Karbon yoğunluğu, su kullanımı, atık üretimi ve enerji verimliliği sektör bazında ölçülür. İşletmelere geçiş takvimi, teknik yardım ve finansmana erişim sağlanır.

Çevre, İklim ve Doğal Varlıklar Teşkilatı çevresel sınırları ve denetimi yürütür. Millî Sanayi ve Teknoloji Teşkilatı üretim dönüşümünü destekler; çevre standardını kendi sanayi hedefi gerekçesiyle gevşetemez.

Sınırda karbon düzenlemeleri ve uluslararası yeşil standartlar için ortak ihracat uyum sistemi kurulur. Küçük işletmelerin uyum maliyeti hedefli desteklerle azaltılır.

ÜRÜN GÜVENLİĞİ

Sanayi ürünleri piyasaya çıktıktan sonra değil, tasarım ve üretim aşamasından itibaren güvenli olacaktır

Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği birimi risk esaslı piyasa gözetimi yürütür. Yüksek riskli ürünlerde denetim sıklığı ve teknik laboratuvar kapasitesi artırılır.

Tehlikeli ürünlerin geri çağrılması, kamuoyuna duyurulması ve zararın giderilmesi için ortak dijital sistem kurulur. Üretici, ithalatçı ve dağıtıcının sorumlulukları açık biçimde ayrılır.

Denetim ceza üretme aracı değildir. Amaç güvenli ürünü teşvik etmek, sistematik ihlali hızlıca durdurmak ve tüketicinin korunmasını sağlamaktır.

METROLOJİ VE ÖLÇÜM GÜVENİ

Ölçüm altyapısı sanayi kalitesinin görünmeyen fakat temel omurgası olacaktır

Ölçü aletleri, kalibrasyon, ulusal referans standartları ve laboratuvar yeterliği tek güven zincirinde izlenir. Hatalı ölçüm; üretimde kalite kaybına, tüketicide zarara ve dış ticarette uyuşmazlığa yol açar.

Türk Standardları Enstitüsü, Türk Akreditasyon Kurumu ve metroloji birimleri arasındaki görev sınırları açık protokolle belirlenir. Standart hazırlama, akreditasyon ve kamu denetimi aynı makamda birleşmez.

Kritik sektörlerde yerli test ve sertifikasyon kapasitesi geliştirilir. İşletmelerin yurt dışı test bağımlılığı azaltılırken uluslararası tanınırlık korunur.

STANDARDİZASYON VE AKREDİTASYON

Standart, sertifika ve akreditasyon süreçleri birbirinden bağımsız fakat uyumlu çalışacaktır

Türk Standardları Enstitüsü standart geliştirme, uygunluk değerlendirme ve teknik hizmet görevlerini açık sınırlarla yürütür. Türk Akreditasyon Kurumu, değerlendirme kuruluşlarının yeterliğini bağımsız biçimde denetler.

Teşkilat bu kurumlara belirli şirket veya ürün lehine talimat veremez. Ulusal sanayi ihtiyacını bildirir; teknik kararlar uzmanlık ve uluslararası kurallarla alınır.

Sertifika maliyetleri küçük işletmeler için erişilebilir hâle getirilir. Fakat maliyet gerekçesiyle güvenlik ve kalite ölçütleri düşürülemez.

FİKRÎ MÜLKİYET

Patent ve marka sistemi yenilikçiyi korurken rekabeti ve kamu yararını gözetir

Türk Patent ve Marka Kurumu başvuru incelemesini teknik yeterlik, süre hedefi ve gerekçeli karar esasına göre yürütür. Başvuruların bekleme süresi ve itiraz aşamaları açık biçimde izlenir.

Üniversite, çalışan ve şirket arasında buluş sahipliği konusunda standart sözleşme ilkeleri geliştirilir. Kamu destekli araştırmalarda kamu yararı ve ticarileştirme dengesi korunur.

Patent sayısı tek başına başarı ölçüsü değildir. Kullanılan, lisanslanan ve üretime dönüşen fikrî haklar ayrıca izlenir.

TEKNOLOJİ TRANSFERİ

Araştırma sonucu ile sanayi ihtiyacı arasında kalıcı teknoloji transfer sistemi kurulacaktır

Üniversite teknoloji transfer ofisleri ortak asgari standartlara tabi olur. Proje bulma, lisanslama, şirketleşme ve fikrî hak yönetimi sonuçları şeffaf biçimde ölçülür.

Kamu laboratuvarları ve araştırma altyapıları sanayiye eşit ve kayıtlı erişim sağlar. Belirli şirketlere kapalı ayrıcalık oluşturulamaz.

Technoloji transferinde kamu desteğinin geri dönüşü gelir paylaşımı, lisans ve yeniden yatırım mekanizmalarıyla düzenlenir. Başarılı araştırma ekibinin hakkı korunur.

ÖLÇEKLEME VE TİCARİLEŞME

Prototipten seri üretime geçiş için finansman, test ve ilk müşteri mekanizmaları kurulacaktır

Birçok teknoloji projesi laboratuvar veya prototip aşamasında kalmaktadır. Yeni model seri üretim, sertifikasyon, pazar doğrulaması ve tedarik zincirine giriş aşamalarını ayrı destek araçlarıyla ele alır.

Kamu ilk müşteri olabilir; ancak alım kararları rekabet, teknik yeterlik ve gerçek ihtiyaç esasına dayanır. Yerli ürün adı altında düşük kalite veya sürekli koruma kabul edilmez.

Ölçekleme desteği süreli ve performansa bağlıdır. Şirketin özel yatırım çekmesi, satış üretmesi ve kamu desteğine bağımlılığı azaltması beklenir.

KAMU ALIMLARI VE YERLİLEŞME

Kamu alımları yeniliği desteklerken rekabet ve kaliteyi bozmayacaktır

Büyük kamu alımlarında yaşam döngüsü maliyeti, bakım, yazılım bağımlılığı, veri güvenliği ve yerli tedarik kapasitesi birlikte değerlendirilir. En düşük fiyat tek ölçüt olmaz.

Sanayi iş birliği programları açık hedef, takvim ve teknoloji kazanımıyla yürütülür. Yerli katkı oranı kâğıt üzerinde değil, doğrulanabilir üretim ve bilgi transferiyle ölçülür.

Kamu İhale Kurumu ihale hukukunu ve eşitliği denetler. Teşkilat sanayi politikası hedefini belirler; belirli tedarikçiyi seçemez.

TEDARİK ZİNCİRİ GÜVENLİĞİ

Kritik girdiler ve üretim ağları sürekli risk görünümünde izlenecektir

Kritik hammadde, ara malı, makine, yazılım ve lojistik bağımlılıkları sektör bazında haritalanır. Tek ülke, tek şirket veya tek güzergâha aşırı bağımlılık erken uyarı göstergesine dönüşür.

İşletmelerden alınan ticari veriler sıkı erişim ve gizlilik kurallarıyla korunur. Toplanan bilgi rekabet avantajı sağlamak veya şirket seçmek için kullanılamaz.

Kriz senaryoları için alternatif tedarik, stratejik stok, ortak satın alma ve yerli üretim planları önceden hazırlanır.

SANAYİDE DİJİTAL DÖNÜŞÜM

Dijitalleşme yalnız makine alımı değil, güvenli ve ölçülebilir üretim dönüşümü olacaktır

İşletmelerin dijital olgunluğu, veri altyapısı, otomasyon seviyesi, siber güvenliği ve çalışan yetkinliği birlikte değerlendirilir. Destek programı bu ölçüme göre kademelendirilir.

Dijital Devlet ve Siber Güvenlik Teşkilatı kamu dijital altyapısı ve ulusal siber güvenlik standardını yürütür. Millî Sanayi ve Teknoloji Teşkilatı sanayi uygulaması ve üretim teknolojisinden sorumludur.

Dijital dönüşüm projelerinin verimlilik ve kalite sonucu bağımsız olarak ölçülür. Kullanılmayan yazılım ve ekipmana kamu desteği verilmez.

SİBER GÜVENLİ SANAYİ

Bağlantılı fabrikalar ve üretim verileri kritik altyapı olarak korunacaktır

Endüstriyel kontrol sistemleri, üretim yazılımları ve tedarikçi bağlantıları için asgari siber güvenlik standardı oluşturulur. Kritik sektörlerde olay bildirim yükümlülüğü uygulanır.

İşletmelerin bildirdiği güvenlik açıkları cezalandırma amacıyla kullanılmaz; düzeltme ve ortak savunma kapasitesi için değerlendirilir. Kasıtlı gizleme ve tekrar eden ağır ihmal ayrı tutulur.

Yerli siber güvenlik ürünlerinin test ve sertifikasyon kapasitesi geliştirilir. Ulusal güvenlik gerekçesi belirsiz ve denetimsiz şirket müdahalesine dönüşemez.

İNSAN KAYNAĞI

Sanayi ve teknoloji insan gücü eğitim, iş gücü ve göç politikalarıyla ortak planlanacaktır

Mühendis, teknisyen, araştırmacı, veri uzmanı ve nitelikli üretim çalışanı ihtiyacı sektör ve bölge bazında hesaplanır. Eğitim programları bu veriye göre güncellenir.

Millî Eğitim ve Öğretim Teşkilatı, yükseköğretim kurumları ve Çalışma, Meslek ve Sosyal Güvenlik Teşkilatıyla ortak beceri kurulları oluşturulur. Teşkilat eğitim kurumlarına akademik emir vermez.

Yurt dışındaki nitelikli insan kaynağının dönüşü ve uluslararası uzmanların Türkiye’de çalışması açık, güvenli ve liyakatli programlarla desteklenir.

SANAYİDE ÇALIŞAN HAKLARI

Teknolojik dönüşüm çalışanı dışlamadan ve güvenliği zayıflatmadan yürütülecektir

Otomasyon ve yapay zekânın iş gücü üzerindeki etkisi önceden analiz edilir. Yeniden beceri kazandırma ve geçiş desteği, dönüşüm programının zorunlu parçası olur.

İş sağlığı ve güvenliği maliyet unsuru değil, üretim kalitesinin temel şartıdır. Çalışma Teşkilatı denetim yetkisini bağımsız yürütür; sanayi hedefi güvenlik standardını düşüremez.

Kamu desteği alan işletmelerde ağır ve tekrarlanan çalışan hakkı ihlalleri destek değerlendirmesine dâhil edilir. Yaptırım ölçülü, gerekçeli ve yargı denetimine açık olur.

ULUSLARARASI SANAYİ İLİŞKİLERİ

Dış teknoloji ve sanayi ilişkileri tek devlet dosyası üzerinden yürütülecektir

Dışişleri Teşkilatı siyasi ve diplomatik koordinasyonu yürütür. Millî Sanayi ve Teknoloji Teşkilatı teknik müzakere, sanayi iş birliği ve teknoloji ortaklıklarında uzman görüş sağlar.

Avrupa Birliği teknik mevzuatı, uluslararası standartlar, ihracat kontrolleri ve teknoloji kısıtlamaları için ortak izleme sistemi kurulur. Şirketler değişen kurallar hakkında zamanında bilgilendirilir.

Uluslararası anlaşmalar belirli şirket çıkarına göre değil, ülkenin uzun vadeli üretim ve teknoloji kapasitesine göre değerlendirilir.

UZAY VE İLERİ TEKNOLOJİLER

Türkiye Uzay Ajansı ayrı uzman kurum olarak korunacak ve görev sınırı netleşecektir

Türkiye Uzay Ajansı ulusal uzay programı, görev planlama ve uluslararası koordinasyonda uzman kurum olarak çalışır. Teşkilat sanayi kapasitesi ve teknoloji tedarik zinciriyle ilişki kurar.

Uzay bilimleri, savunma ihtiyaçları, haberleşme ve ticari faaliyet aynı kurumda kontrolsüz biçimde birleşmez. İlgili teşkilatlar görev protokolleriyle ortak program yürütür.

Uzay projeleri görünürlük değil, bilimsel çıktı, kritik altyapı, insan kaynağı ve ekonomik geri dönüş üzerinden değerlendirilir.

KAMU DESTEK SİCİLİ

Bütün sanayi ve teknoloji destekleri ortak, izlenebilir ve mükerrerliği önleyen bir sicilde toplanacaktır

KOSGEB, TÜBİTAK, kalkınma ajansları, teşvik sistemi ve diğer kamu destekleri aynı işletme ve proje kimliği üzerinden izlenir. Kurumlar kişisel veri ve ticari sır sınırları içinde ortak bilgi kullanır.

Sicil yalnız kontrol aracı değildir. İşletmenin hangi aşamada hangi desteğe ihtiyaç duyduğunu ve programların birbirini tamamlayıp tamamlamadığını gösterir.

Kamuya açık bölümde toplam destek, program amacı ve gerçekleşme sonucu yayımlanır. Şirketlerin teknik sırları ve kişisel verileri korunur.

ETKİ DEĞERLENDİRME

Her büyük program başlamadan önce ölçülecek ve bittikten sonra bağımsız biçimde değerlendirilecektir

Programın hedef kitlesi, beklenen sonucu, maliyeti ve karşılaştırma yöntemi başlangıçta yazılır. Sonradan yalnız olumlu göstergeler seçilerek başarı anlatısı oluşturulamaz.

Bağımsız etki değerlendirme ekipleri idari birimden veri alır fakat sonuç talimatı kabul etmez. Olumsuz bulgular da yayımlanır.

Değerlendirme sonucuna göre program devam eder, değiştirilir veya sona erer. Kurumsal itibar, başarısız programı sürdürme gerekçesi olamaz.

AÇIK VERİ VE GÖSTERGELER

Sanayi ve teknoloji politikası doğrulanabilir ortak göstergelerle izlenecektir

Üretim kapasitesi, verimlilik, teknoloji yoğunluğu, bölgesel yatırım, destek sonucu ve tedarik riski düzenli yayımlanır. Ticari sır ve güvenlik sınırları açıkça tanımlanır.

Türkiye İstatistik ve Resmî Veri Kurumu resmî veri standartlarını korur. Teşkilat kendi başarısını göstermek için tanım veya serileri keyfî biçimde değiştiremez.

Verilerin metodolojisi, revizyonu ve kaynakları açıklanır. Akademisyenler, işletmeler ve vatandaşlar politika sonuçlarını karşılaştırabilir.

PERSONEL VE LİYAKAT

Sanayi ve teknoloji uzmanlığı kalıcı ve tarafsız bir kariyer sistemiyle korunacaktır

Mühendis, iktisatçı, hukukçu, veri bilimci, patent uzmanı ve denetçiler açık sınav ve doğrulanabilir yeterlik ölçütleriyle alınır. Mülakatlar kayıtlı ve itiraza açık olur.

Yönetici atamalarında sektör bilgisi, kamu programı yönetimi, etik geçmiş ve ölçülmüş sonuç birlikte değerlendirilir. Sadece kıdem veya yakınlık yeterli sayılmaz.

Personelin görev yaptığı alandaki şirketlere geçişinde çıkar çatışması süresi uygulanır. Kamu bilgisinin özel menfaat için kullanılması engellenir.

TEFTİŞ VE İÇ KONTROL

Teftiş teknik görüş farklılığını değil, hukuka aykırılığı ve kamu zararını inceleyecektir

Rehberlik ve Teftiş birimi destek, teşvik, satın alma, personel ve sanayi bölgesi işlemlerini risk esasına göre inceler. Bilimsel veya teknik değerlendirme farklılığı tek başına disiplin konusu olmaz.

İç kontrol, teftiş ve bağımsız dış denetim ayrı işlevlerdir. Aynı birim hem program yürütüp hem kendi sonucunu denetleyemez.

Ciddi yolsuzluk, çıkar çatışması veya kamu zararı bulgusu doğrudan ilgili denetim ve yargı makamına iletilebilir. Kurum yönetimi raporu engelleyemez.

TBMM VE SAYIŞTAY DENETİMİ

Destekler, teşvikler, büyük teknoloji programları ve bağlı kurumlar etkili denetime açık olacaktır

Teşkilat yıllık sanayi ve teknoloji kapasite raporunu TBMM’ye sunar. Destek tutarı kadar üretim, verimlilik, teknoloji ve bölgesel sonuçlar açıklanır.

Sayıştay teşkilat bütçesini, kamu desteklerini, büyük projeleri ve ilgili kamu kaynaklarını denetler. Ticari sır, toplam kamu yükünün ve program sonucunun saklanmasına gerekçe olamaz.

TBMM denetimi günlük teknik karara müdahale etmez. Amaç uzmanlığı siyasallaştırmak değil, kamu kaynağını ve sonuçları hesap verebilir kılmaktır.

HUKUKA AYKIRI TALİMAT

Belirli şirkete ayrıcalık sağlayan veya teknik güvenliği bozan emir uygulanmayacaktır

Personel hukuka, destek ölçütlerine veya ürün güvenliği standardına aykırı talimatı yazılı olarak bildirir. Ağır kamu zararı riski varsa işlemi durdurma ve bağımsız denetim makamına başvurma hakkı bulunur.

Sözlü talimatla sorumluluk alt kademeye aktarılamaz. Teşvik, ruhsat, denetim ve destek kararları kayıtlı olmak zorundadır.

İtiraz veya ihbar nedeniyle personelin görev yeri, terfisi ve özlük hakkı aleyhine işlem yapılamaz. Misilleme bağımsız inceleme konusu olur.

KRİZ VE SÜREKLİLİK

Tedarik krizi, salgın, savaş, afet ve siber saldırılarda üretim sürekliliği önceden planlanacaktır

Kritik ürün, ilaç, gıda, enerji ekipmanı, haberleşme bileşeni ve savunma girdileri için üretim ve tedarik senaryoları hazırlanır. Hangi kapasitenin ne kadar sürede artırılacağı önceden belirlenir.

Kriz koordinasyonu Başbakanlık, Devlet Planlama Teşkilatı, ilgili sektör teşkilatları ve özel işletmeler arasında kayıtlı protokollerle yürütülür. Kriz anında yeni ve belirsiz yetki merkezi kurulmaz.

Olağanüstü kararlar süreli ve gerekçeli olur. Kriz sona erdiğinde destek, tahsis ve müdahale kararları TBMM ve Sayıştay denetimine sunulur.

GEÇİŞ PLANI

Bakanlıktan teşkilata geçiş program ve hizmetleri kesmeden üç aşamada yürütülecektir

İlk altı ayda merkez birimleri, bağlı kuruluşlar, destek programları, personel, veri sistemleri ve devam eden sözleşmelerin tam envanteri çıkarılır. Çakışan programlar ve yetki boşlukları kanunla belirlenir.

İkinci aşamada işlev esaslı merkez yapısı kurulur; TÜBİTAK, KOSGEB, TSE, TÜRKAK, Türk Patent ve Türkiye Uzay Ajansıyla yeni görev protokolleri yürürlüğe girer. Bilimsel ve düzenleyici bağımsızlık sınırları yazılı hâle getirilir.

Üçüncü aşamada ortak destek sicili, etki değerlendirme sistemi, açık göstergeler ve kriz planları uygulanır. Geçiş boyunca teşvik, proje ödemesi, belgelendirme ve sanayi bölgesi hizmetleri kesintiye uğratılmaz.

VATANDAŞIN VE ÜRETİCİNİN HAYATINDAKİ SONUÇ

Sanayi ve teknoloji sistemi daha öngörülebilir, yenilikçi ve hesap verebilir hâle gelecektir

Üretici hangi desteğe neden başvurduğunu, hangi ölçütle değerlendirildiğini ve sonucunun ne zaman açıklanacağını bilecektir. Aynı belgeyi farklı kurumlara tekrar tekrar sunmayacaktır.

Çalışanlar teknolojik dönüşümün dışında bırakılmayacak; tüketici daha güvenli ürünlere, girişimci daha açık destek ve sertifikasyon yollarına erişecektir.

Devletin başarısı dağıttığı belge ve teşvik sayısıyla değil; üretimde verimlilik, yüksek katma değer, kritik teknoloji kapasitesi, güvenli ürün, nitelikli istihdam ve bölgesel gelişme sonuçlarıyla ölçülecektir.