HER ÇOCUK İÇİN NİTELİKLİ EĞİTİM

Millî Eğitim ve Öğretim Teşkilatı

Müfredat, öğretmenlik, okul yönetimi, ölçme ve fırsat eşitliği; bilimsel, liyakatli ve kesintisiz bir eğitim düzeninde birleşecektir.

Bu sayfa mevcut Millî Eğitim Bakanlığının merkez, taşra ve yurt dışı yapısını sıfırdan ele alır. Korunacak eğitim kapasitesini, ayrılacak yetkileri, kaldırılacak mükerrer katmanları ve çocuğun öğrenme hakkını güçlendirecek yeni işleyişi adım adım açıklar.

BUGÜNKÜ TEMEL SORUN

Eğitim sistemi çok büyük bir idari yapıya sahip olmasına rağmen her çocuk için aynı öğrenme güvencesini üretememektedir

Türkiye’nin eğitim sistemi milyonlarca öğrenci, yüz binlerce öğretmen, on binlerce okul ve çok geniş bir merkez-taşra ağı üzerinden çalışır. Bu büyüklük, tek başına güçlü bir eğitim düzeni anlamına gelmez; önemli olan çocuğun hangi şehirde, hangi gelir grubunda veya hangi okul türünde olduğuna bakılmaksızın nitelikli öğrenmeye erişebilmesidir.

Mevcut Millî Eğitim Bakanlığı okul öncesinden ortaöğretime, özel eğitimden mesleki eğitime, öğretmen yetiştirmeden dijital altyapıya kadar çok sayıda alanı aynı merkezde yönetmektedir. Buna rağmen kararların sık değişmesi, merkez ile okul arasındaki uzun emir zinciri ve ölçmenin öğrenme yerine sınav sonucuna indirgenmesi sistemin verimini azaltmaktadır.

Yeni modelin başlangıç ilkesi açıktır: eğitim yönetimi makam merkezli değil çocuk, öğretmen ve okul merkezli kurulacak; her yetkinin amacı, süresi, sorumlusu ve ölçülebilir sonucu önceden belirlenecektir.

SORUNUN KÖKÜ

Eğitim politikası kısa dönemli idari tercihlere bağlandığında okulun hafızası ve öğretmenin mesleki güveni zayıflamaktadır

Müfredat, sınav sistemi, okul türleri, öğretmen ataması ve yönetici seçimi gibi temel kararlar uzun vadeli etki doğurur. Bu alanlarda sık ve hazırlıksız değişiklik yapılması öğrenciyi, aileyi ve öğretmeni sürekli yeni kurallara uyum sağlamaya zorlar.

Sorunun kökü yalnız kaynak yetersizliği değildir. Karar hazırlama, bilimsel değerlendirme, pilot uygulama, uygulama desteği ve sonuç ölçümü birbirinden ayrılmadığında değişiklikler kurumsal öğrenmeye değil idari talimata dayanabilir.

Çözüm, eğitimi değişmez hâle getirmek değildir. Değişikliklerin bilimsel gerekçe, pilot sonuç, öğretmen hazırlığı, maliyet hesabı ve kademeli geçiş şartlarına bağlanmasıdır.

MEVCUT YÖNETSEL ŞEMA

Bugünkü Bakanlık dört bakan yardımcılığı altında çok sayıda genel müdürlük, kurul, başkanlık ve taşra birimini toplamaktadır

Güncel teşkilat şemasında Temel Eğitim, Ortaöğretim, Mesleki ve Teknik Eğitim, Din Öğretimi, Özel Eğitim ve Rehberlik, Hayat Boyu Öğrenme, Özel Öğretim Kurumları, Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler, Personel, Destek Hizmetleri, İnşaat ve Emlak, Bilgi İşlem ile Yenilik ve Eğitim Teknolojileri gibi genel müdürlükler bulunmaktadır.

Talim ve Terbiye Kurulu, Millî Eğitim Akademisi, Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri, Teftiş Kurulu, Strateji Geliştirme, Hukuk Hizmetleri, iç denetim ve acil durum birimleri merkez yapıyı tamamlar. İl ve ilçe millî eğitim müdürlükleri taşrada; eğitim müşavirlikleri ve ataşelikler yurt dışında görev yapar.

Yeni yapılanma bu birikimi yok etmeyecektir. Korunacak uzmanlıklar daha açık görev alanlarında birleştirilecek; bakan yardımcılığı katmanları ve mükerrer koordinasyon hatları yerine işlev esaslı, ölçülebilir ve doğrudan sorumlu bir merkez yapısı kurulacaktır.

DÖNÜŞÜMÜN ANA İLKESİ

Millî Eğitim Bakanlığı, eğitim hakkını sürekli ve eşit biçimde sağlayan Millî Eğitim ve Öğretim Teşkilatına dönüşecektir

Teşkilat Başbakanın genel anayasal sorumluluğu altında çalışır. Teşkilat Başkanı eğitim hizmetinin planlanması, uygulanması, izlenmesi ve okul sisteminin sürekliliğinden sorumludur; müfredatı veya sınav düzenini kişisel tercihle değiştiremez.

Teşkilatın görevi yalnız okul açmak ve personel atamak değildir. Her çocuğun temel becerileri kazanmasını, öğretmenin mesleki olarak desteklenmesini, okulun güvenli olmasını ve bölgesel fırsat farklarının azaltılmasını sağlamak zorundadır.

Yükseköğretim, üniversitelerin bilimsel özerkliği ve kalite güvencesi ayrı kurumlarda kalır. Teşkilat okul öncesi, temel eğitim, ortaöğretim, mesleki eğitim, hayat boyu öğrenme ve bunlarla bağlantılı kamu hizmetlerine odaklanır.

ANAYASAL KONUM

Teşkilat eğitim hizmetinin yürütme organıdır; bilimsel kurulların, bağımsız ölçme kurumlarının ve üniversitelerin yetkisini kullanamaz

TBMM eğitimin temel esaslarını, zorunlu eğitim süresini, bütçeyi ve hak güvencelerini kanunla belirler. Başbakan eğitim politikasının siyasi sorumluluğunu taşır; Teşkilat Başkanı bu çerçevenin uzmanlıkla uygulanmasından sorumludur.

Talim ve Terbiye Kurulu bilimsel ve pedagojik çerçeveyi; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi ulusal yerleştirme sınavlarını; Yükseköğretim Koordinasyon Kurulu ve Yükseköğretim Kalite Kurumu kendi alanlarını yürütür. Teşkilat bu kurumlara günlük talimat veremez.

Bu ayrım eğitimde dağınıklık yaratmaz. Tam tersine politika, bilimsel içerik, uygulama ve bağımsız ölçme görevlerini ayırarak sorumluluğu görünür hâle getirir.

TEŞKİLAT BAŞKANI

Kurumun başı eğitim yönetimi bilgisi, gerçek yöneticilik deneyimi ve temiz mesleki geçmişle belirlenecektir

Teşkilat Başkanı için eğitim yönetimi, öğretmenlik, kamu yönetimi, çocuk gelişimi veya eğitim politikası alanlarında güçlü mesleki birikim ve en az on yıl fiilî yöneticilik deneyimi aranır. Deneyim unvanla değil, doğrulanabilir ekip, bütçe ve sonuç sorumluluğuyla ölçülür.

Adayın geçmiş atamaları, özel eğitim kurumlarıyla mali ilişkileri, yayınevi ve teknoloji şirketleriyle bağlantıları, mal bildirimi ve çıkar çatışmaları incelenir. Atama gerekçeli biçimde yayımlanır ve yargı denetimine açık olur.

Başkanın görevi eğitim tartışmasını kişiselleştirmek değil; kurumun uzun vadeli hedeflerini uygulamak, okul sistemini kesintisiz işletmek ve başarısızlığın sorumluluğunu açıkça üstlenmektir.

MERKEZ TEŞKİLATI

Bakan yardımcılıkları yerine birbirini tamamlayan on üç temel hizmet alanı kurulacaktır

Merkez yapı; Eğitim Politikası ve Programlar, Erken Çocukluk ve Temel Eğitim, Ortaöğretim, Mesleki ve Teknik Eğitim, Özel Eğitim ve Rehberlik, Öğretmen ve Eğitim Çalışanları, Okul Yönetimi, Ölçme ve Öğrenme İzleme, Dijital Eğitim, Özel Öğretim, Hayat Boyu Öğrenme, Eğitim Yapıları ve Destek Hizmetleri ile Dış İlişkiler birimlerinden oluşur.

Hukuk, bütçe, veri, iç kontrol, teftiş, iletişim ve afet sürekliliği birimleri ortak destek alanı olarak çalışır. Hiçbir destek birimi eğitim politikasının sahibi hâline gelemez.

Her hizmet alanının görev sınırı, yıllık hedefi, karar süresi ve performans göstergesi yayımlanır. Aynı görev iki genel müdürlüğün ortak sorumluluğuna bırakılmaz.

TALİM VE TERBİYE KURULU

Müfredat hazırlığı günlük idari talimattan ayrılarak çoğulcu ve bilimsel bir kurul düzenine bağlanacaktır

Talim ve Terbiye Kurulu; alan uzmanları, deneyimli öğretmenler, eğitim bilimciler, çocuk gelişimi uzmanları ve ölçme uzmanlarından oluşan sürekli bir bilimsel kurul olarak çalışır. Üyeler açık yeterlik şartlarıyla, tek dönem için belirlenir.

Kurul öğrenme hedeflerini, ders programlarını, ders kitabı ölçütlerini ve pedagojik standartları hazırlar. Teşkilat bu çerçeveyi okullarda uygular; kurulun bilimsel kararını gerekçesiz biçimde değiştiremez.

Kurul kararları, dayanak araştırmaları, karşı görüşler ve etki analiziyle birlikte yayımlanır. Böylece müfredat kapalı toplantı kararı değil, izlenebilir kamu politikası olur.

MÜFREDAT DEĞİŞİKLİĞİ

Büyük program değişiklikleri pilot uygulama, öğretmen hazırlığı ve kademeli geçiş olmadan ülke çapında yürürlüğe girmeyecektir

Yeni ders programı önce sınırlı sayıda ve farklı koşullardaki okulda denenir. Öğrenci öğrenmesi, öğretmen uygulanabilirliği, ders saati, materyal ihtiyacı ve maliyet birlikte ölçülür.

Pilot sonuçları bağımsız uzmanlarca değerlendirilir ve kamuoyuna açıklanır. Başarısız veya belirsiz sonuç veren program yalnız takvim yetişsin diye yaygınlaştırılamaz.

Ülke çapındaki geçiş sınıf seviyelerine göre kademeli yapılır. Öğretmen eğitimi, ders kitabı, dijital içerik ve ölçme araçları hazır olmadan uygulama başlatılmaz.

ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ

Öğretmenlik geçici atama ihtiyacı değil, açık yeterlik ve sürekli gelişim üzerine kurulan bir kamu mesleği olacaktır

Öğretmen ihtiyacı nüfus, sınıf mevcudu, ders yükü, bölgesel hareketlilik ve emeklilik verileriyle en az beş yıllık olarak hesaplanır. Plansız kontenjan ve kısa vadeli sözleşme yöntemleri temel istihdam biçimi olamaz.

Atamada yazılı yeterlik, alan bilgisi, öğretmenlik uygulaması ve etik uygunluk ölçülür. Sözlü değerlendirme yapılacaksa standart soru, çoklu değerlendirici, görüntülü kayıt, gerekçeli puan ve etkili itiraz şarttır.

Öğretmen mesleki kararlarında pedagojik özgürlüğe sahiptir; siyasi görüş, sendika, yaşam biçimi veya yöneticinin kişisel kanaati nedeniyle cezalandırılamaz. Mesleki sorumluluk ise öğrenci hakkı ve etik ilkelerle birlikte yürür.

MİLLÎ EĞİTİM AKADEMİSİ

Akademi tek seferlik eleme merkezi değil, öğretmenin meslek boyunca gelişimini destekleyen uygulamalı eğitim kurumu olacaktır

Millî Eğitim Akademisi aday öğretmen hazırlığı, yöneticilik eğitimi, uzmanlık programları ve hizmet içi gelişimi yürütür. Akademi, atama yetkisini tek başına kullanan kapalı bir merkez hâline gelemez.

Eğitimler üniversiteler, deneyimli öğretmenler ve okul uygulamalarıyla birlikte tasarlanır. Programların içeriği, eğitici yeterliği ve başarı ölçütleri önceden yayımlanır.

Öğretmenin mesleki gelişimi yalnız sertifika sayısıyla ölçülmez. Sınıf uygulaması, öğrencinin gelişimi, meslektaş paylaşımı ve okulun ihtiyacı birlikte değerlendirilir.

ÖĞRETMEN DAĞILIMI

Öğretmen açığı geçici görevlendirmelerle gizlenmeyecek; bölgesel süreklilik kalıcı teşviklerle sağlanacaktır

Her okulun ders ve uzmanlık ihtiyacı gerçek zamanlı personel haritasında gösterilir. Boş kadro, ücretli öğretmenlik ve uzun süreli görevlendirme oranları kamuoyuna açıklanır.

Zor hizmet bölgelerinde barınma, ulaşım, ek mesleki destek, aile bütünlüğü ve hizmet puanı birlikte uygulanır. Yalnız zorunlu rotasyonla kalıcılık sağlanmaya çalışılmaz.

Öğretmenin yer değiştirme hakkı ile öğrencinin öğretmen sürekliliği dengelenir. Mazeret, sağlık ve aile hakları korunurken okulun kadro planı önceden hazırlanır.

OKUL YÖNETİCİLİĞİ

Okul müdürlüğü geçici idari görevlendirme değil, öğretim liderliği ve hesap verme sorumluluğu taşıyan uzmanlık olacaktır

Okul yöneticisi için öğretmenlik deneyimi, yöneticilik eğitimi, etik kayıt, bütçe bilgisi, kriz yönetimi ve okul geliştirme kapasitesi aranır. Seçim süreci açık, kayıtlı ve itiraza açık olur.

Müdürün görevi yalnız yazışma ve bina idaresi değildir. Öğretmen iş birliği, öğrenci güvenliği, öğrenme gelişimi, veli iletişimi ve kaynak kullanımından sorumludur.

Yönetici belirli süreyle görevlendirilir; süre sonunda otomatik uzatma yapılmaz. Başarı, tek sınav sonucu veya üst amirin kanaatiyle değil çoklu göstergelerle değerlendirilir.

OKUL ÖZERKLİĞİ VE SINIRLARI

Okula yerel ihtiyaca göre hareket alanı verilecek; ancak çocuk hakları ve ulusal eğitim standardı korunacaktır

Okullar bütçenin belirli bölümünü, seçmeli etkinlikleri, destek programlarını ve yerel iş birliklerini ihtiyaçlarına göre planlayabilir. Her küçük karar için merkezden izin beklenmez.

Bu özerklik müfredatın temel kazanımlarını, öğrenci haklarını, ücretsiz eğitim ilkesini veya personel liyakatini değiştirme yetkisi vermez. Yerel güç odakları okul yönetimini ele geçiremez.

Okul kararları öğretmen kurulu, öğrenci görüşü ve veli katılımıyla kayıt altına alınır. Kaynak kullanımı açık biçimde yayımlanır ve denetlenir.

İL VE İLÇE EĞİTİM YAPISI

Taşra teşkilatı emir aktaran ara katman değil, okula uzman destek sağlayan bölgesel hizmet ağına dönüşecektir

İl ve ilçe birimleri öğretmen planlama, rehberlik, özel eğitim, bakım, ulaşım, yemek, veri analizi ve okul geliştirme hizmetlerini koordine eder. Okulun pedagojik kararını gereksiz yazışmayla bloke edemez.

İl müdürü ve ilçe yöneticileri açık yeterlik, yöneticilik deneyimi ve bölgesel ihtiyaç bilgisiyle belirlenir. Atamalar siyasi veya kişisel referansla yapılamaz.

Taşra birimlerinin başarısı düzenlenen toplantı sayısıyla değil, öğretmen açığının kapanması, hizmet süresi, öğrenme farkının azalması ve okul memnuniyetiyle ölçülür.

ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİ

Okul öncesi eğitim aile gelirine ve yaşanılan yere bağlı ayrıcalık olmaktan çıkarılacaktır

Erken çocukluk hizmeti nüfus, yoksulluk, çalışan ebeveyn, kırsal erişim ve özel ihtiyaç verileriyle planlanır. Öncelik, hizmete en az erişebilen bölgelere verilir.

Program bakım hizmetiyle sınırlı kalmaz; dil, oyun, hareket, sosyal gelişim ve erken destek alanlarını kapsar. Öğretmen ve yardımcı personel için ayrı yeterlik standartları uygulanır.

Ücret, ulaşım ve beslenme engelleri ihtiyaç temelli destekle azaltılır. Çocuğun gelişim verisi etiketleme amacıyla değil erken destek için kullanılır.

TEMEL EĞİTİM

Her öğrenci okuma, matematik, bilimsel düşünme ve yurttaşlık becerilerini kazanmadan sistem içinde görünmez hâle gelmeyecektir

İlk yıllarda öğrencinin temel becerileri düzenli ve düşük baskılı araçlarla izlenir. Sonuçlar sıralama yapmak için değil öğretim desteğini erken başlatmak için kullanılır.

Öğrenme güçlüğü, dil dezavantajı, devamsızlık veya yoksulluk nedeniyle geride kalan çocuk için okul içi destek planı hazırlanır. Destek, ailenin özel ders satın alabilmesine bırakılmaz.

Sınıf tekrarı veya otomatik geçiş tek başına çözüm değildir. Öğrencinin hangi beceriyi kazanamadığı belirlenir ve hedefli telafi programı uygulanır.

ORTAÖĞRETİM

Lise sistemi öğrenciyi erken yaşta dar bir kalıba sıkıştırmadan akademik, mesleki ve sanatsal yollar arasında geçiş sağlayacaktır

Ortaöğretimde ortak temel dersler ile öğrencinin ilgi ve yeteneğine göre seçebileceği alanlar dengelenir. Okul türleri arasında geçiş için açık tamamlama programları bulunur.

Yerleştirme yalnız tek sınav sonucuna dayanmaz; ancak okul notunun güvenilirliği ve ülke çapında eşitliği sağlanmadan keyfî ölçütler kullanılamaz.

Öğrencinin üniversite, meslek, sanat veya girişimcilik yoluna hazırlanması rehberlik hizmetiyle desteklenir. Hiçbir okul türü düşük beklenti alanına dönüşemez.

MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM

Mesleki eğitim ucuz iş gücü üretmeyecek; güncel beceri, güvenli uygulama ve açık yükseköğretim yolu sağlayacaktır

Meslek programları iş gücü verisi, bölgesel üretim, teknoloji değişimi ve meslek standartlarına göre güncellenir. Kullanılmayan alanlar yalnız bina veya kadro korunması için açık tutulmaz.

İşletmede eğitim güvenli çalışma, ücret, sigorta, eğitici yeterliği ve öğrenme hedefleriyle sözleşmeye bağlanır. Öğrenci üretim baskısı altında ücretsiz işçi gibi çalıştırılamaz.

Mezun, hangi işi yapabildiğini gösteren doğrulanabilir yeterlik belgesi alır. Mesleki eğitim yükseköğretime geçişi kapatmaz; tamamlayıcı akademik dersler sunulur.

ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK

Özel gereksinimli çocukların hakkı tanı belgesiyle değil zamanında ve nitelikli hizmetle güvence altına alınacaktır

Erken tarama, uzman değerlendirmesi, bireysel eğitim planı, yardımcı teknoloji ve aile desteği tek hizmet zincirinde yürütülür. Tanı almak yıllarca beklenen bürokratik sürece dönüşemez.

Kaynaştırma kararı yalnız çocuğu genel sınıfa yerleştirmek değildir. Öğretmen desteği, erişilebilir materyal, sınıf düzeni ve uzman hizmet sağlanmadan kaynaştırma yapılmış sayılmaz.

Rehberlik hizmetleri sınav yönlendirmesine indirgenmez. Ruhsal iyilik, zorbalık, bağımlılık, aile krizi ve kariyer gelişimi alanlarında gizlilik ve çocuk yararı esas alınır.

ÖLÇME VE ÖĞRENME İZLEME

Sınavlar eğitim sistemini yöneten amaç değil, öğrenmeyi anlamaya yarayan araç olacaktır

Teşkilat sınıf ve okul düzeyinde tanılayıcı ölçme araçları geliştirir; ulusal yerleştirme sınavları bağımsız ÖSYM tarafından yürütülür. Aynı kurum hem öğretim programını uygulayıp hem kendi başarısını tek başına ölçemez.

Öğrenci başarısı başlangıç düzeyi, gelişim, ders içi üretim ve güvenilir ortak ölçmelerle birlikte değerlendirilir. Tek sınav sonucu çocuğun bütün geleceğini belirleyen tek kapı olmaz.

Sınav güvenliği, erişilebilirlik, soru kalitesi ve itiraz süreci açık standartlara bağlanır. Hatalı sorular, veri düzeltmeleri ve ölçme belirsizlikleri gerekçesiyle birlikte yayımlanır.

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI

Özel okullar ve kurslar eğitim hakkını tamamlayabilir; ancak kamu standardının ve öğrenci hakkının dışında kalamaz

Ruhsat, ücret, öğretmen çalışma koşulu, bina güvenliği, reklam, ölçme ve eğitim kalitesi açık kurallarla denetlenir. Denetim siyasi veya ticari baskı aracı olarak kullanılamaz.

Özel okulun mali güçlüğü öğrencinin eğitimini yarıda bırakamaz. Teminat, devir, kapanış ve öğrenci yerleştirme düzeni önceden kurulmuş olur.

Kamu desteği verilecekse amaç, tutar, yararlanıcı ve sonuç açıklanır. Kamu kaynağı belirli kurumlara ayrıcalık sağlayan kapalı teşvike dönüşemez.

DİN ÖĞRETİMİ

Din öğretimi bilgi, çoğulculuk ve vicdan özgürlüğü esaslarıyla yürütülecektir

Din öğretimi öğrencinin inanç veya inançsızlık hakkına saygı gösterir; belirli bir siyasi görüşün veya toplumsal baskının aracı olamaz. Ders içeriği bilimsel kurul ve hukuk güvencesi altında hazırlanır.

İmam hatip okulları genel ortaöğretim standartlarını, akademik temel dersleri ve öğrencinin farklı yükseköğretim alanlarına geçiş hakkını korur. Okul türü üzerinden zorunlu yönlendirme yapılamaz.

Aile ve öğrencinin tercih hakkı açık, bilgilendirilmiş ve baskıdan uzak biçimde kullanılır. Muafiyet ve alternatif ders süreçleri idari engelle karşılaşmaz.

HAYAT BOYU ÖĞRENME

Yetişkin eğitimi dağınık kurs listesi değil, vatandaşın iş, dil, dijital beceri ve toplumsal katılım ihtiyacına göre kurulacaktır

Halk eğitim merkezleri bölgesel iş gücü, okuryazarlık, göç, engellilik, yaşlılık ve dijital dönüşüm verileriyle program açar. Talep ve sonuç ölçülmeden sürekli aynı kurslar tekrarlanmaz.

Kurs tamamlama belgesi gerçek beceriyi göstermelidir. Programlar Mesleki Yeterlilik Kurumu, yerel yönetimler ve ilgili teşkilatlarla ortak standartta yürütülür.

Kadınlar, işsizler, kırsal nüfus ve dezavantajlı gruplar için ulaşım, çocuk bakımı ve dijital erişim desteği sağlanır. Katılım yalnız kayıt sayısıyla ölçülmez.

DİJİTAL EĞİTİM

EBA, MEBBİS ve e-Okul birbirinden kopuk ekranlar değil güvenli, erişilebilir ve sade bir eğitim altyapısı olarak çalışacaktır

Öğrenci, öğretmen, okul ve veli işlemleri ortak kimlik ve veri standartlarıyla yürür. Aynı bilgi farklı sistemlere tekrar tekrar girilmez; işlem geçmişi silinemez.

Dijital içerik öğretmenin yerini almaz. İçerik kalitesi, yaş uygunluğu, erişilebilirlik, telif ve veri güvenliği bağımsız değerlendirmeye tabi tutulur.

Çevrim dışı erişim, cihaz desteği ve bağlantı imkânı olmayan öğrenciler için eşdeğer seçenek sağlanır. Dijital eğitim fırsat farkını büyüten değil azaltan araç olmak zorundadır.

YAPAY ZEKÂ VE ÖĞRENCİ VERİSİ

Otomatik sistemler öğretmeni destekleyebilir; çocuğun hakkı açıklanamayan algoritmaya bırakılamaz

Yapay zekâ öğrenme riski, devamsızlık veya içerik önerisi için kullanılabilir. Ancak öğrenciye ceza, okul yönlendirmesi, özel eğitim kararı veya kalıcı etiket yalnız otomatik sistemle verilemez.

Kullanılan veri, amaç, saklama süresi ve erişim yetkisi açıkça belirlenir. Ticari şirketler öğrenci verisini reklam, profil çıkarma veya başka ürün geliştirme için kullanamaz.

Öğrenci ve veli otomatik kararın mantığını öğrenme, veriyi düzeltme ve insan incelemesi isteme hakkına sahiptir. Kişisel Veriler ve Dijital Haklar Kurumu dış denetim yapar.

OKUL BİNALARI VE DONATIM

Eğitim yapıları yatırım listesi değil güvenli, erişilebilir ve öğrenmeye uygun yaşam alanı olarak planlanacaktır

Yeni okul ihtiyacı nüfus hareketi, deprem riski, ulaşım süresi, sınıf mevcudu ve okul öncesi erişim verileriyle belirlenir. Arsa ve bina kararı kısa vadeli yerel baskıyla alınamaz.

Bütün okullar deprem, yangın, hava kalitesi, içme suyu, hijyen, erişilebilirlik ve enerji verimliliği standartlarına tabi olur. Riskli yapıların durumu ve güçlendirme takvimi yayımlanır.

Donatım alımı yalnız teslim sayısıyla tamamlanmış sayılmaz. Kullanım, bakım, öğretmen eğitimi ve öğrenme etkisi izlenir; atıl cihaz ve laboratuvar birikimi önlenir.

YEMEK, ULAŞIM VE PANSİYON

Çocuğun öğrenme hakkı açlık, uzaklık veya barınma yetersizliği nedeniyle kesintiye uğramayacaktır

Okul yemeği ihtiyaç, yaş ve sağlık ölçütleriyle planlanır; gıda güvenliği bağımsız denetime açık olur. İhale fiyatı kalite ve besin değerinin önüne geçemez.

Taşımalı eğitim güzergâhları güvenlik, süre ve çocuk yaşı dikkate alınarak belirlenir. Uzun yolculuklar kalıcı okul yatırımı ihtiyacını gizlemek için kullanılmaz.

Pansiyonlarda güvenlik, rehberlik, beslenme, mahremiyet ve sosyal gelişim standartları uygulanır. Öğrencinin şikâyeti güvenli biçimde alınır ve izlenir.

FIRSAT EŞİTLİĞİ

Kaynaklar okullara eşit miktarda değil, öğrencinin gerçek ihtiyacını karşılayacak adaletle dağıtılacaktır

Okul bütçesi öğrenci sayısı yanında yoksulluk, kırsallık, engellilik, dil desteği, bina durumu ve öğretmen açığı göstergelerine göre belirlenir. Veli bağışı temel hizmetin şartı olamaz.

Bölgesel öğrenme farkları okul ve ilçe düzeyinde yayımlanır. Düşük sonuç gösteren okul cezalandırılmaz; ek öğretmen, uzman, zaman ve kaynakla desteklenir.

Başarılı öğrencinin gelişimi ile geride kalan öğrencinin desteği birbirine karşıt görülmez. Sistem her çocuğun başlangıç noktasına göre ilerlemesini güvence altına alır.

ÇOCUK GÜVENLİĞİ

Okulda şiddet, zorbalık, istismar ve bağımlılık olayları gizlenmeden, çocuğun üstün yararıyla yönetilecektir

Her okulun risk önleme, bildirim, acil müdahale ve psikososyal destek planı bulunur. Personelin bildirim yükümlülüğü ve çocuğun gizliliği açıkça düzenlenir.

Olay sayısını düşük göstermek başarı sayılmaz. Güvenli bildirim yapan öğrenci, veli veya personel baskı ve misillemeden korunur.

Kolluk müdahalesi yalnız gerekli hâllerde ve çocuk hukukuna uygun biçimde yürür. Eğitim kurumu güvenlik gerekçesiyle sürekli cezalandırma alanına dönüşemez.

VELİ VE ÖĞRENCİ KATILIMI

Eğitim hizmetinin muhatapları karar sürecine katılacak; ancak okul yönetimi baskı gruplarına teslim edilmeyecektir

Öğrenci meclisleri ve veli kurulları okul iklimi, hizmet kalitesi, güvenlik, etkinlik ve bütçe öncelikleri hakkında görüş bildirir. Kararlar ve gerekçeler kayıt altına alınır.

Katılım, öğretmenin mesleki yetkisine veya başka öğrencilerin hakkına müdahale aracı değildir. Çoğunluk talebi çocuk haklarını, bilimsel eğitimi veya eşitliği ortadan kaldıramaz.

Şikâyet ve öneriler tek dijital sistemden izlenir. Başvuru sahibine süreli ve gerekçeli cevap verilir; tekrar eden sorunlar sistem iyileştirmesine dönüştürülür.

TEFTİŞ VE KALİTE GÜVENCESİ

Denetim evrak aramak için değil çocuk hakkını, öğretim kalitesini ve kamu kaynağını korumak için yapılacaktır

Teftiş hukuka aykırılık, mali usulsüzlük, çocuk güvenliği ve görev ihlalini inceler. Pedagojik destek ve okul geliştirme ise ayrı uzman ekipler tarafından yürütülür.

Denetçi okulun günlük öğretim tercihine keyfî biçimde müdahale edemez. Bulgular kanıt, ölçüt ve gerekçeyle yazılır; etkili itiraz yolu bulunur.

Kalite değerlendirmesi okulun koşullarını dikkate alır. Yalnız yüksek sınav puanı üreten okul değil, öğrencisini başlangıç düzeyine göre geliştiren ve güvenli ortam sağlayan okul başarılı sayılır.

BÜTÇE VE KAYNAK YÖNETİMİ

Eğitim bütçesi bina ve personel toplamı olarak değil öğrenme hakkına ulaşan sonuçlar üzerinden yönetilecektir

Bütçe okul öncesi, temel beceri, öğretmen ihtiyacı, özel eğitim, mesleki eğitim, dijital erişim ve bina güvenliği hedefleriyle ilişkilendirilir. Her büyük programın birim maliyeti ve beklenen sonucu açıklanır.

Okullara zamanında ve öngörülebilir işletme bütçesi gönderilir. Müdür temel bakım ve eğitim ihtiyacı için sürekli üst makam onayı aramak zorunda kalmaz.

İhale, bağış, döner sermaye ve proje kaynakları ortak hesap sisteminde izlenir. Sayıştay denetimi ve kamuya açık harcama verisi kaynak kullanımını görünür kılar.

DIŞ İLİŞKİLER VE YURT DIŞI EĞİTİM

Uluslararası eğitim iş birliği ayrıcalıklı gezi veya dağınık proje değil, açık hedef ve sonuç düzeniyle yürütülecektir

Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar, yabancı ülkeler ve burs programları Dışişleri Teşkilatıyla kayıtlı koordinasyon içinde yürütülür. Aynı konuda paralel dış temas kurulmaz.

Yurt dışındaki Türk çocuklarının eğitim, dil ve diploma tanıma ihtiyaçları ülke bazlı hizmet planıyla ele alınır. Öğretmen görevlendirmesi açık yeterlik ve dil şartına bağlanır.

Uluslararası proje sonuçları, maliyetleri ve ülke eğitim sistemine katkısı yayımlanır. Proje bitince kapasitesi kaybolan geçici birimlerin kalıcılaşması önlenir.

AFET VE HİZMET SÜREKLİLİĞİ

Deprem, salgın, yangın veya siber saldırıda eğitim mümkün olan en kısa sürede güvenli biçimde devam edecektir

Her il ve okul için alternatif bina, uzaktan erişim, öğretmen görevlendirme, öğrenci takibi ve psikososyal destek planı hazırlanır. Planlar masa başında kalmaz, düzenli tatbikatla sınanır.

Afet sonrasında öğrencinin kayıt, not, diploma ve destek bilgileri yedek sistemlerden erişilebilir olur. Veri kaybı eğitim hakkı kaybına dönüşemez.

Geçici eğitim düzeni kalıcı kalite düşüşüne dönüşmemelidir. Normalleşme takvimi, eksik öğrenme telafisi ve bina güvenliği kamuoyuna açıklanır.

KURUMLAR ARASI İŞ BİRLİĞİ

Eğitim sistemi sağlık, sosyal hizmet, çalışma, güvenlik ve yerel yönetimlerle açık görev protokolleri üzerinden çalışacaktır

Millî Sağlık Teşkilatı okul sağlığı ve ruhsal destek; Aile ve Sosyal Dayanışma Teşkilatı yoksulluk ve korunma; Çalışma Teşkilatı mesleki geçiş; yerel yönetimler ulaşım ve çevresel hizmetlerde görev alır.

Protokoller kurumların kanuni yetkisini değiştiremez. Her iş akışında veri, süre, sorumlu birim ve başvuru yolu açıkça belirlenir.

Çocuğun aynı bilgisi farklı kurumlara tekrar tekrar taşıması istenmez. Veri paylaşımı yalnız gerekli ölçüde, güvenli ve denetlenebilir biçimde yapılır.

HUKUKA AYKIRI TALİMAT

Eğitim çalışanı çocuğun hakkına, bilimsel eğitime veya kamu hukukuna açıkça aykırı emri uygulamak zorunda olmayacaktır

Görevli hukuka aykırı talimatı yazılı olarak bildirir ve gerekçeli emir ister. Emrin yazılı yenilenmesi, emri verenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Suç oluşturan, öğrenciye ayrımcılık yapan, veriyi tahrif eden veya sınav güvenliğini bozan emir hiçbir durumda uygulanamaz. Güvenli bildirim ve misillemeden koruma mekanizması bulunur.

Bu güvence idari düzeni bozmaz; tam tersine sorumluluğu doğru kişide toplar. Çalışan kişisel kanaatle değil hukuk ve meslek etiğiyle hareket eder.

GEÇİŞ PLANI

Bakanlıktan teşkilata geçiş dersleri, atamaları, sınavları ve okul hizmetlerini kesintiye uğratmadan tamamlanacaktır

İlk altı ayda merkez ve taşra görevleri, personel, okul, proje, veri sistemi, bina, sözleşme ve bütçe envanteri çıkarılır. Mükerrer birimler ve gereksiz onay basamakları belirlenir.

Altı ile on sekiz ay arasında bakan yardımcılığı katmanları kaldırılır, yeni hizmet alanları kurulur, Talim ve Terbiye Kurulu ile bağımsız ölçme kurumlarının sınırları kanunla netleştirilir.

On sekiz ile otuz altı ay arasında öğretmen planlama sistemi, okul bütçesi, ortak eğitim verisi, bölgesel eşitlik programı ve kalite güvencesi tamamlanır. Hiçbir aşamada öğrencinin kayıt, sınav, diploma veya öğretmen hakkı kesintiye uğratılmaz.

VATANDAŞIN HAYATINDAKİ SONUÇ

Yeni yapı ailelerin belirsizlik yükünü azaltacak, öğretmeni destekleyecek ve çocuğun öğrenme hakkını görünür hâle getirecektir

Aile okul, kayıt, destek, sınav ve itiraz işlemlerini açık takvim ve tek hizmet zinciri üzerinden izleyecektir. Kurallar kişiye ve okula göre değişmeyecektir.

Öğretmen sürekli değişen talimat, gereksiz evrak ve belirsiz atama baskısı yerine mesleki destek, açık kariyer ve güvenli çalışma düzenine kavuşacaktır.

Çocuk yalnız sınav puanıyla tanımlanmayacak; temel beceri, yetenek, iyi oluş ve gelişim birlikte izlenecektir. Eğitim hakkı ailenin gelirine veya bulunduğu bölgeye bağlı olmayacaktır.

NİHAİ İŞLEYİŞ

Millî Eğitim ve Öğretim Teşkilatı uzun vadeli politika, bilimsel program, güçlü öğretmen ve hesap veren okul düzeniyle çalışacaktır

TBMM temel hak ve bütçe çerçevesini belirler; Başbakan eğitim politikasının siyasi sorumluluğunu taşır; Teşkilat eğitim hizmetini uzmanlıkla yürütür. Talim ve Terbiye Kurulu bilimsel programı, bağımsız kurumlar ölçme ve kalite güvencesini korur.

Merkez birimleri okulu yönetmek yerine standart, kaynak ve destek sağlar. İl ve ilçe yapıları emir aktaran katman değil, öğretmen ve okulun sorununu çözen hizmet ağı olur.

Böylece eğitim sistemi sık değişen kararlarla savrulmayan, öğretmeni yalnız bırakmayan, çocuğun hakkını ölçülebilir sonuçlarla koruyan ve ülkenin geleceğini uzun vadeli insan gücü planıyla güçlendiren bir devlet kapasitesine dönüşür.