HUKUKİ GÖÇ YÖNETİMİ • GÜVENLİ SINIR • TOPLUMSAL UYUM

Göç ve Uyum Teşkilatı

Göç; güvenlik, insan onuru, kamu düzeni ve toplumsal uyum arasında açık hukuk kurallarıyla yönetilecek; hiçbir kişi belirsiz dosyalar ve çelişkili kurum işlemleri arasında bırakılmayacaktır.

Yeni teşkilat; düzenli göçü, uluslararası ve geçici korumayı, düzensiz göç işlemlerini, geri dönüşü, insan ticareti mağdurlarının korunmasını ve uyum politikalarını tek kamu sistemi içinde birleştirecektir. Kolluk, yargı, çalışma, sağlık, eğitim, sosyal hizmet, belediye ve dışişleri görevleri devralınmayacak; her sorumluluk açık görev sınırları, tek kişi dosyası ve bağımsız denetim üzerinden koordine edilecektir.

BUGÜNKÜ TEMEL SORUN

Göç yönetimi kayıt, güvenlik, koruma, geri dönüş ve uyum alanlarında çalışsa da kişi odaklı tek karar zinciri kurulamamaktadır

Düzenli göç, uluslararası koruma, geçici koruma, düzensiz göç ve insan ticareti mağdurlarına ilişkin işlemler farklı dosya ve uygulama hatlarında yürütülmektedir.

Aynı kişinin statüsü, adresi, çalışma durumu, eğitime erişimi, sağlık ihtiyacı ve hukuki başvurusu kurumlar arasında parçalanabilmektedir.

Yeni teşkilat her süreci açık hukuki statü, tek dosya, süre sınırı ve denetlenebilir karar zinciriyle yönetecektir.

SORUNUN KÖKÜ

Politika, kayıt, idari karar, merkez işletimi, kolluk koordinasyonu, uyum programı ve denetim görevleri yeterince ayrışmamıştır

Aynı idari yapı hem işlem hazırlayabilmekte, hem özgürlüğü sınırlayan tedbiri uygulayabilmekte, hem merkez işletebilmekte hem de kendi hizmetini değerlendirebilmektedir.

Kolluk, göç idaresi, sosyal hizmet, sağlık, eğitim, çalışma ve belediyeler arasındaki görev sınırları vatandaş ve yabancı açısından her zaman görünür değildir.

Yeni düzende statü kararı, güvenlik uygulaması, hizmet sunumu, merkez işletimi, itiraz ve bağımsız denetim birbirinden ayrılacaktır.

ANAYASAL KONUM

Teşkilat göçü hukuk, kamu düzeni, insan onuru ve toplumsal uyum dengesi içinde yönetecektir

Teşkilat yasa yapmayacak, yargısal karar vermeyecek, kolluğun adli yetkisini veya Dışişleri Teşkilatının diplomatik görevini devralmayacaktır.

Göçmen, sığınmacı, vatansız ve insan ticareti mağdurlarının temel hakları statülerinden bağımsız olarak korunacaktır.

Kurumun yetkisi kayıt, statü işlemleri, koruma, geri dönüş, uyum, merkezler ve kurumlar arası koordinasyonla sınırlı olacaktır.

YENİ KURUMSAL MODEL

Düzenli göç, koruma, düzensiz göç, geri dönüş ve uyum ayrı genel müdürlüklerde fakat ortak hukuk ve veri sistemi içinde yürütülecektir

Merkez teşkilatında Düzenli Göç, Uluslararası Koruma, Düzensiz Göç ve Geri Dönüş, Uyum ve Toplumsal Katılım, İnsan Ticareti Mağdurlarını Koruma, Sınır Göç Koordinasyonu ile Yönetim Hizmetleri birimleri kurulacaktır.

Her genel müdürlüğün bütçesi, hedefi, işlem süresi, karar standardı ve performans göstergesi ayrı yayımlanacaktır.

Ortak hukuk, veri, tercüme, eğitim ve taşra altyapısı mükerrerliği azaltırken uzmanlık kararları korunacaktır.

TEŞKİLAT BAŞKANI

Teşkilat Başkanı göç hukuku, kamu yönetimi, kriz koordinasyonu ve büyük hizmet sistemleri deneyimiyle seçilecektir

Atamada doğrulanabilir yöneticilik, insan hakları bilgisi, kamu güvenliği koordinasyonu, bütçe yönetimi ve uluslararası işbirliği tecrübesi birlikte aranacaktır.

Adayın danışmanlık şirketleri, merkez yüklenicileri, güvenlik firmaları, uluslararası kuruluşlar ve proje fonlarıyla ilişkileri açıklanacaktır.

Başkanın hedefleri görev başında yayımlanacak; başarısı yalnız işlem ve yakalama sayısıyla değil hukukilik, süre, hizmet kalitesi ve toplumsal sonuçla ölçülecektir.

GÖÇ POLİTİKASI

Göç politikası günlük baskılarla değil nüfus, işgücü, güvenlik, dış politika ve insan hakları verileriyle hazırlanacaktır

Beş, on ve yirmi yıllık göç senaryoları düzenli göç, zorunlu yerinden edilme, iklim hareketliliği ve geri dönüş ihtimallerini birlikte değerlendirecektir.

Politika değişiklikleri veri, etki analizi, maliyet ve kurum kapasitesi gösterilmeden yürürlüğe konulamayacaktır.

Göç Kurulu kararları hedef, sorumlu kurum, bütçe ve uygulama takvimiyle kamuya açıklanacaktır.

DÜZENLİ GÖÇ

Vize, ikamet, öğrenci, aile ve uzun dönem kalış işlemleri tek düzenli göç hesabında birleşecektir

Başvuru sahibi hangi belgeye neden ihtiyaç duyulduğunu, dosyasının hangi aşamada bulunduğunu ve yasal karar süresini görebilecektir.

Kurumun başka bir kamu kaynağından doğrulayabildiği bilgi yeniden istenmeyecek; yanlış kayıt düzeltme süreci başlatılacaktır.

Ret kararları genel ifadelerle değil somut gerekçe, delil, itiraz yolu ve süre bilgisiyle bildirilecektir.

İKAMET İZİNLERİ

İkamet kararları ülke genelinde ortak ölçüt ve süre standardıyla verilecektir

Aynı hukuki durumun farklı illerde farklı yorumlanmasını önlemek için bağlayıcı karar rehberleri ve örnek karar veri tabanı oluşturulacaktır.

Adres, gelir, sigorta ve aile bağı denetimleri amaçla sınırlı olacak; özel hayata ölçüsüz müdahale yapılamayacaktır.

Gecikme kurumdan kaynaklanıyorsa başvuru sahibinin yasal kalış ve temel hizmetlere erişimi geçici olarak korunacaktır.

VİZE VE ÖN İNCELEME

Vize politikası dış temsilcilikler ile teşkilat arasında ortak risk ve hizmet standardıyla yürütülecektir

Dışişleri Teşkilatı başvuruyu kabul ve diplomatik uygulamayı yürütürken göç ölçütlerini Teşkilat belirleyecektir.

Güvenlik, kamu düzeni ve göç riski analizleri açıklanabilir göstergelere dayanacak; ayrımcı genellemeler tek başına ret nedeni olmayacaktır.

Yoğun başvuru dönemlerinde randevu ticareti ve aracı istismarı önlenecek, resmî ücretler tek ekranda gösterilecektir.

YABANCI ÖĞRENCİLER

Öğrencilik statüsü eğitim kaydı, ikamet ve mezuniyet sonrası geçişlerle birlikte yönetilecektir

Üniversite kaydı, devam durumu ve ikamet süreci güvenli veri bağlantısıyla doğrulanacak; öğrenci aynı belgeyi kurumlar arasında taşımayacaktır.

Öğrencinin çalışma hakkı ve mezuniyet sonrası yasal kalış seçenekleri açık rehberlerle bildirilecektir.

Sahte öğrenci kaydı ve eğitim kurumlarının kötüye kullanımı öğrenci haklarını topluca daraltmadan risk esaslı denetlenecektir.

AİLE BİRLEŞİMİ

Aile hayatının korunması göç işlemlerinde açık ve ölçülü bir karar alanı olacaktır

Eş, çocuk, bağımlı aile üyesi ve bakım ilişkileri somut delillerle değerlendirilecek; yalnız biçimsel eksiklik nedeniyle aile ayrılığı uzatılmayacaktır.

Sahte evlilik ve istismar riski bireysel incelemeyle ele alınacak; belirli millet veya topluluklar topluca şüpheli sayılmayacaktır.

Çocuk bulunan dosyalarda çocuğun üstün yararı kararın ayrı ve görünür gerekçesi olacaktır.

UZUN DÖNEM İKAMET

Uzun süre yasal yaşayanlar için öngörülebilir ve kazanılmış bağları gözeten statü sistemi kurulacaktır

Yasal kalış süresi, kamu düzeni kaydı, gelir, dil ve toplumsal bağ ölçütleri baştan ilan edilecektir.

Kısa süreli kesintiler veya kurum hataları geçmiş yasal kalışı otomatik olarak sıfırlamayacaktır.

Statünün kaybı ağır ve somut gerekçeye bağlanacak; orantılılık ve itiraz hakkı korunacaktır.

VATANSIZ KİŞİLER

Vatansızlığın tespiti ve belge işlemleri uzmanlaşmış tek birim tarafından yürütülecektir

Kişi vatandaşlığını kanıtlayamadığı için süresiz belirsizlik içinde bırakılamayacaktır.

Tespit sürecinde kimlik belgesi, temel hizmetlere erişim ve sınır dışı etmeme güvenceleri açıkça uygulanacaktır.

Karar süresi, delil standardı ve ülkelerle doğrulama usulü kayıt altına alınacaktır.

ULUSLARARASI KORUMA

Koruma başvurusu güvenlik işlemi değil bireysel hak ve risk değerlendirmesi olarak yürütülecektir

Başvuru kaydı geciktirilemeyecek; kişi anlayabildiği dilde usul, hak ve yükümlülükleri hakkında bilgilendirilecektir.

Mülakatlar eğitimli uzman, nitelikli tercüman ve güvenli kayıt sistemiyle yapılacaktır.

Karar; ülke bilgisi, kişisel anlatım, deliller ve geri gönderme yasağı bakımından gerekçeli olacaktır.

KORUMA MÜLAKATI

Mülakat kalitesi kararın merkezinde olacak ve standart soru listesine indirgenmeyecektir

Travma, çocukluk, toplumsal cinsiyet, engellilik ve kültürel farklılıklar mülakat yönteminde dikkate alınacaktır.

Tercümanın yeterliliği ve tarafsızlığı kayıt altına alınacak; başvuru sahibi tercüme hatasına itiraz edebilecektir.

Mülakat özeti kişiye okunacak veya tercüme edilecek, önemli düzeltmeler dosyaya işlenecektir.

ÜLKE MENŞE BİLGİSİ

Koruma kararlarında kullanılan ülke bilgisi bağımsız, güncel ve kaynakları görünür olacaktır

Dışişleri raporları, uluslararası kuruluşlar, akademik çalışmalar ve güvenilir sivil kaynaklar karşılaştırılacaktır.

Tek bir siyasi veya diplomatik değerlendirme kişisel riskin yerine geçemeyecektir.

Ülke bilgi notlarının tarihi, kaynağı ve belirsizlikleri karar dosyasında gösterilecektir.

GEÇİCİ KORUMA

Kitlesel gelişlerde geçici koruma açık haklar, süreli plan ve düzenli gözden geçirmeyle yönetilecektir

Kayıt, adres, sağlık, eğitim, çalışma ve hareket kuralları tek ve anlaşılır düzen içinde açıklanacaktır.

Geçici statü yıllarca belirsiz bekleme rejimine dönüşmemeli; kalıcı çözüm, gönüllü dönüş ve bireysel statü yolları planlanmalıdır.

Politika değişiklikleri kişilerin kazanılmış işlemlerini ve aile birliğini gözeten geçiş hükümleriyle uygulanacaktır.

ÇOCUKLARIN KORUNMASI

Refakatsiz ve risk altındaki çocuklar göç dosyasından önce çocuk koruma sistemi içinde ele alınacaktır

Yaş tespiti yalnız fiziksel görünüme veya tek tıbbi yönteme dayandırılmayacak; çok disiplinli değerlendirme yapılacaktır.

Çocuğa gecikmeden temsilci atanacak, güvenli barınma ve eğitim sağlanacaktır.

Göç kararı verilirken aile izleme, insan ticareti riski ve çocuğun üstün yararı ayrı raporlanacaktır.

ÖZEL İHTİYAÇ SAHİPLERİ

İşkence mağduru, engelli, yaşlı, hamile ve ağır hasta kişiler için erken tespit ve yönlendirme sistemi kurulacaktır

Kayıt sırasında yalnız genel soru formu değil uzman değerlendirmesine yönlendiren risk göstergeleri kullanılacaktır.

Hizmetler sağlık ve sosyal hizmet kurumlarıyla tek vaka planında yürütülecektir.

Özel ihtiyacın bulunması merkezde tutulma, bildirim yükümlülüğü ve seyahat kararlarında ölçülülük nedeni olacaktır.

İNSAN TİCARETİYLE MÜCADELE

İnsan ticareti mağdurları düzensiz göçmen veya suç şüphelisi gibi işlem görmeyecektir

Kolluk, sağlık, çalışma denetimi ve sosyal hizmet personeli ortak mağdur tespit göstergeleriyle çalışacaktır.

Mağdurun güvenliği, barınması, hukuki desteği, sağlık hizmeti ve gönüllü geri dönüş seçeneği tek koruma planında yürütülecektir.

Soruşturmaya katılmama veya ifade verememe koruma hizmetinin otomatik kaybına yol açmayacaktır.

DÜZENSİZ GÖÇ

Düzensiz göçle mücadele kimlik tespiti, hukuki durum incelemesi ve insan kaçakçılığıyla mücadeleyi birbirinden ayıracaktır

Kolluk yakalama ve güvenliği sağlayacak; statü, koruma ve sınır dışı işlemlerini Teşkilat yürütecektir.

Her yakalanan kişi için kimlik, sağlık, çocukluk, koruma talebi, insan ticareti riski ve geri gönderme yasağı ayrı ayrı incelenecektir.

Yakalama sayısı tek başarı ölçütü olmayacak; organizatörlerin ortaya çıkarılması ve tekrar düzensizliğin azaltılması izlenecektir.

MOBİL GÖÇ NOKTALARI

Mobil göç noktaları hızlı kimlik kontrolü sağlayacak fakat kesin statü kararının yerine geçmeyecektir

Biyometrik kontrol ve kayıt sorgusu yalnız yasal amaçla ve ölçülü biçimde yapılacaktır.

Kişiye kontrolün nedeni, sonucu ve sonraki işlem yazılı veya dijital olarak bildirilecektir.

Koruma talebi, çocukluk veya sağlık riski tespit edildiğinde kişi uzman birime yönlendirilecektir.

GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI

Kaçakçılık organizasyonlarına karşı mali, dijital ve sınır aşan soruşturma kapasitesi güçlendirilecektir

Teşkilat göç verisi ve risk analizini kollukla paylaşacak; adli soruşturmayı kolluk ve savcılık yürütecektir.

Taşıma şirketleri, sahte belge ağları, finans hareketleri ve dijital ilanlar ortak risk haritasında izlenecektir.

Göçmenin tanık veya mağdur olduğu durumlar cezalandırma mantığından ayrılacaktır.

SINIR GÖÇ KOORDİNASYONU

Sınır güvenliği ile göç işlemleri aynı plan içinde fakat ayrı komuta ve hukuk zincirlerinde yürütülecektir

Sınırın fiziki güvenliği İçişleri ve ilgili güvenlik birimlerinde kalacak; kayıt, koruma ve geri dönüş işlemlerini Teşkilat yapacaktır.

Sınır kapılarında ortak risk analizi merkezi kişi, belge, rota ve organizatör verilerini hukukî sınırlar içinde değerlendirecektir.

Toplu geçiş ve kriz senaryoları önceden hazırlanacak; temel ihtiyaç ve başvuru erişimi kesilmeyecektir.

GERİ GÖNDERME KARARI

Sınır dışı ve geri gönderme kararları bireysel, gerekçeli ve yargı denetimine elverişli olacaktır

Kararda hukuki sebep, somut olgu, hedef ülke, geri gönderme yasağı incelemesi ve itiraz süresi gösterilecektir.

Aile hayatı, sağlık, uzun süreli bağlar ve çocuğun üstün yararı orantılılık değerlendirmesine dâhil edilecektir.

Kararın uygulanması yargı yolunu fiilen anlamsızlaştıracak biçimde hızlandırılamayacaktır.

İDARİ GÖZETİM

Özgürlüğü sınırlayan idari gözetim son çare, süreli ve düzenli yargı denetimine tabi olacaktır

Kaçma riski veya kamu düzeni gerekçesi somut olayla ilişkilendirilecek; kalıp ifadeler yeterli sayılmayacaktır.

Gözetim yerine adres bildirimi, teminat, elektronik takip veya düzenli bildirim gibi daha hafif tedbirler önce değerlendirilecektir.

Her uzatma kararında gereklilik yeniden incelenecek ve kişi anlayabildiği dilde bilgilendirilecektir.

GERİ GÖNDERME MERKEZLERİ

Merkezler güvenlik tesisi değil hukuka bağlı geçici idari gözetim kurumu olarak işletilecektir

Barınma, sağlık, açık hava, temizlik, beslenme, iletişim, tercüme ve ibadet standartları bağlayıcı olacaktır.

Avukat, noter, aile, konsolosluk ve uluslararası koruma başvurusuna erişim fiilen sağlanacaktır.

Merkez işletimi, güvenlik hizmeti ve bağımsız denetim aynı yüklenici veya idari zincirde birleşmeyecektir.

MERKEZLERDE BAĞIMSIZ DENETİM

Geri gönderme ve kabul merkezleri habersiz denetim ile sürekli hak gözetimine açılacaktır

Bağımsız denetçiler kişilerle yönetimden ayrı görüşebilecek ve bütün alanlara erişebilecektir.

Ölüm, ağır yaralanma, şiddet, toplu olay ve uzun süreli gözetim vakaları özel incelemeye tabi olacaktır.

Denetim bulgularının güvenlik ve kişisel veri içermeyen bölümü kamuya açıklanacaktır.

ALTERNATİF TEDBİRLER

İdari gözetim yerine uygulanabilecek tedbirler gerçek ve erişilebilir seçenekler hâline getirilecektir

Adres bildirimi, düzenli imza, vaka yönetimi, kefalet ve elektronik takip risk düzeyine göre kullanılacaktır.

Tedbirlerin süresi ve yükü kişinin aile, sağlık ve çalışma koşullarıyla orantılı olacaktır.

Uyum yüksek olduğunda yükümlülük azaltılacak; ihlal otomatik gözetim nedeni değil yeniden değerlendirme sebebi olacaktır.

GÖNÜLLÜ GERİ DÖNÜŞ

Geri dönüş özgür irade, güncel bilgi, güvenlik ve yeniden başlama desteğiyle yürütülecektir

Kişiye hedef ülkedeki koşullar, statüsüne etkisi ve vazgeçme hakkı anlayabildiği dilde açıklanacaktır.

Baskı, hizmet kesme, belirsiz imza veya özgürlük kısıtlaması altında alınan beyan gönüllü sayılmayacaktır.

Dönüş sonrası temel ihtiyaç, belge, ulaşım ve yeniden uyum desteği sonuçlarıyla izlenecektir.

GERİ KABUL VE ZORUNLU DÖNÜŞ

Geri kabul anlaşmaları insan hakları ve geri gönderme yasağı denetiminden bağımsız uygulanamayacaktır

Hedef ülkenin kişiyi kabul edeceği ve zincirleme geri gönderme riski bulunmadığı doğrulanacaktır.

Seyahat belgesi, sağlık uygunluğu ve aile birliği tamamlanmadan transfer yapılamayacaktır.

Her operasyon için sorumlu birim, teslim kaydı ve olay raporu tutulacaktır.

UYUM POLİTİKASI

Uyum, tek taraflı kültürel benzeşme değil hukuk, dil, çalışma ve yerel yaşamda karşılıklı düzen olacaktır

Temel Türkçe, kamu kuralları, haklar, yükümlülükler ve yerel hizmetler erişilebilir programlarla anlatılacaktır.

Uyum politikası ayrımcılıkla mücadele, kadın ve çocuk güvenliği, çalışma hayatı ve mahalle ilişkilerini birlikte ele alacaktır.

Programlar katılımcı sayısıyla değil dil gelişimi, hizmet erişimi, okul devamı ve kayıtlı çalışma gibi sonuçlarla ölçülecektir.

TÜRKÇE VE KAMUSAL YÖNELİM

Dil eğitimi günlük hayat, iş ve kamu hizmetine erişim odaklı olacaktır

Seviye tespiti, ücretsiz veya uygun maliyetli kurslar ve çalışma saatlerine uygun programlar sunulacaktır.

Çocuklar, okuryazarlığı düşük yetişkinler ve meslek sahipleri için farklı öğretim yöntemleri uygulanacaktır.

Dil öğrenememe temel sağlık, adalet ve koruma hizmetlerinden dışlanma nedeni olmayacaktır.

YEREL UYUM

Uyum programları il ve mahalle ölçeğinde gerçek nüfus ve hizmet kapasitesine göre planlanacaktır

Belediye, okul, sağlık, iş dünyası, muhtarlık ve sivil toplum ortak yerel uyum planı hazırlayacaktır.

Yoğun nüfus bulunan bölgelerde altyapı ve hizmet kapasitesi için merkezi dengeleme bütçesi sağlanacaktır.

Yerel halkın ihtiyaçları ile yabancıların ihtiyaçları birbirine rakip gösterilmeyecek; ortak hizmet yatırımları tercih edilecektir.

TOPLUMSAL GERİLİM VE DEZENFORMASYON

Göç alanındaki yanlış bilgi hızlı, güvenilir ve kişisel veriyi koruyan iletişimle karşılanacaktır

Teşkilat temel istatistikleri yöntem, tarih ve tanımlarıyla düzenli yayımlayacaktır.

Olay anlarında doğrulanmamış toplu suçlama ve kimlik ifşası yapılmayacaktır.

Nefret suçu ve şiddet çağrısı kolluk ve yargıya aktarılırken meşru eleştiri bastırılmayacaktır.

YİMER 157

Yabancılar İletişim Merkezi bilgi hattından izlenebilir çok kanallı hizmet merkezine dönüşecektir

Telefon, web, mesajlaşma ve yüz yüze başvurular ortak kayıt numarasıyla takip edilecektir.

Bilgi veren personel güncel mevzuat ve dil yeterliliği bakımından sürekli eğitilecektir.

Acil koruma, insan ticareti, çocuk ve şiddet bildirimleri normal bilgi kuyruğundan ayrılarak uzman ekibe yönlendirilecektir.

TERCÜME VE DİL HİZMETLERİ

Tercüme, göç kararlarının ek hizmeti değil adil işlemin zorunlu unsuru olacaktır

Tercümanlar dil, etik, gizlilik ve göç hukuku bakımından akredite edilecektir.

Aynı tercüman karar hazırlayan birimin çıkarına bağlı çalışmayacak; hatalı tercümeye itiraz yolu bulunacaktır.

Nadir diller için ulusal uzaktan tercüme havuzu kurulacaktır.

ÇALIŞMA HAYATINA GEÇİŞ

Yasal çalışma yolları kayıt dışılığın ve sömürünün azaltılması için göç politikasıyla birlikte yönetilecektir

Çalışma izinlerini Çalışma Teşkilatı verecek; Göç Teşkilatı statü ve kimlik verisini güvenli biçimde doğrulayacaktır.

Meslek, dil ve işgücü ihtiyacı verileri yasal geçiş programlarının tasarımında kullanılacaktır.

İşveren ihlali nedeniyle çalışanın göç statüsü otomatik olarak cezalandırılmayacaktır.

EĞİTİME ERİŞİM

Çocukların okula kaydı göç statüsü belirsizliği nedeniyle geciktirilmeyecektir

Eğitim Teşkilatı okul kapasitesi ve dil desteğini yürütürken Göç Teşkilatı kayıt ve adres doğrulamasını sağlayacaktır.

Devamsızlık, çocuk işçiliği ve erken evlilik riskleri ortak vaka sisteminde izlenecektir.

Diploma ve geçmiş öğrenmenin tanınması için erişilebilir belge ve değerlendirme yolları kurulacaktır.

SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET BAĞLANTISI

Göç statüsü ile sağlık ve sosyal hizmete erişim kuralları tek rehberde açıklanacaktır

Acil sağlık, bulaşıcı hastalık, gebelik, çocuk ve ruh sağlığı hizmetlerinde hizmet kesintisi oluşmayacaktır.

Sağlık Teşkilatı klinik kararı, Sosyal Dayanışma Teşkilatı sosyal hizmeti yürütecek; Göç Teşkilatı yalnız statü ve koordinasyondan sorumlu olacaktır.

Kişisel sağlık verisi göç denetimi amacıyla ölçüsüz biçimde kullanılamayacaktır.

BARINMA VE KABUL MERKEZLERİ

Kabul ve geçici barınma hizmetleri süreli, küçük ölçekli ve toplumsal hayata geçiş odaklı olacaktır

Merkezler uzun süreli kapalı yerleşimlere dönüşmeyecek; her kişi için çıkış ve yerel hizmete geçiş planı hazırlanacaktır.

Barınma, beslenme, sağlık, çocuk güvenliği ve mahremiyet standartları ortak olacaktır.

Merkez işletimi sosyal hizmet, güvenlik ve mali denetim bakımından ayrı çizgilerde gözetilecektir.

İL GÖÇ İDARESİ

İl müdürlükleri işlem ofisi değil bütün göç hizmetlerinin uzman taşra merkezi olacaktır

Düzenli göç, koruma, düzensiz göç, geri dönüş, uyum ve hukuk birimleri ayrı sorumlularla çalışacaktır.

İl müdürünün performansı yalnız işlem hacmiyle değil süre, karar kalitesi, itiraz sonucu ve hizmet erişimiyle ölçülecektir.

Yoğun illere nüfus, dosya yükü ve merkez kapasitesine göre ek personel ve bütçe verilecektir.

İLÇE VE HİZMET NOKTALARI

İlçe birimleri gerçek ihtiyaç ve erişim süresine göre kurulacaktır

Büyükşehir ilçelerinde randevu, adres, belge ve uyum işlemleri için kalıcı hizmet noktaları oluşturulacaktır.

Kırsal ve mevsimsel hareketliliğin yoğun olduğu yerlerde gezici ekipler kullanılacaktır.

İlçe birimleri nihai koruma ve sınır dışı kararı vermeyecek; uzman karar zincirine veri sağlayacaktır.

YURT DIŞI TEŞKİLATI

Göç müşavirlikleri vize, geri kabul, belge ve gönüllü dönüş işlerinde uzman dış ağ olarak çalışacaktır

Dışişleri Teşkilatının diplomatik yetkisi korunacak; müşavirlikler teknik göç işlemlerini yürütecektir.

Kaynak ve transit ülkelerde sahte belge, kaçakçılık rotası ve geri dönüş koşulları hakkında doğrulanabilir bilgi toplanacaktır.

Yurtdışı personeli ülke bilgisi, dil ve göç hukuku yeterliliğiyle atanacaktır.

GÖÇ ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

Göç politikası güvenilir araştırma, veri ve etki değerlendirmesiyle beslenecektir

Merkez idari kararları meşrulaştıran yayın birimi değil, alternatifleri ve riskleri gösteren bilimsel yapı olacaktır.

Üniversiteler, belediyeler ve bağımsız araştırmacılar anonimleştirilmiş verilere eşit kurallarla erişebilecektir.

Araştırma sonuçları politika tercihiyle çelişse dahi yayımlanacaktır.

ORTAK GÖÇ VERİSİ

Kimlik, statü, adres, başvuru, karar ve hizmet verileri tek veri sözlüğünde yönetilecektir

Her veri alanının kaynağı, güncelleme tarihi, erişen kurum ve kullanım amacı kayıt altına alınacaktır.

Yanlış kayıt için kişi tek başvuruyla düzeltme süreci başlatabilecek ve sonucu izleyebilecektir.

Farklı statülerdeki kişiler aynı kimlik numarasıyla karıştırılmayacak; mükerrer kayıtlar insan incelemesiyle çözülecektir.

BİYOMETRİK VERİ

Biyometrik kayıt kimlik doğrulama amacıyla sınırlı, yüksek güvenlikli ve denetlenebilir olacaktır

Parmak izi ve yüz verisinin hangi işlemde kullanılabileceği kanunda açıkça belirlenecektir.

Veriye erişim rol bazlı olacak; her sorgu kayıt altına alınacaktır.

Hatalı eşleşme veya sistem arızası tek başına özgürlük kısıtlaması ve hak kaybına yol açamayacaktır.

YAPAY ZEKÂ VE RİSK ANALİZİ

Algoritmalar dosya önceliği ve sahtecilik riskine yardımcı olacak, nihai hak kararını veremeyecektir

Kullanılan ölçütler, veri kaynakları, hata oranları ve ayrımcılık riski düzenli olarak denetlenecektir.

Milliyet, etnik köken veya din gibi hassas özellikler tek başına risk göstergesi yapılamayacaktır.

Olumsuz sonuçta insan incelemesi, açıklama ve itiraz hakkı zorunlu olacaktır.

KİŞİSEL VERİ VE MAHREMİYET

Göç verisi kamu hizmeti ve hukukî işlem dışında siyasi veya ticari amaçla kullanılamayacaktır

Kurumlar arası paylaşım amaç, süre, alan ve hukuki dayanakla sınırlandırılacaktır.

Sığınma anlatımı, sağlık bilgisi ve insan ticareti kaydı en yüksek gizlilik düzeyinde tutulacaktır.

Veri ihlali ilgili kişilere ve bağımsız denetim kurumuna gecikmeden bildirilecektir.

İDARİ İTİRAZ

Göç kararları için hızlı, uzman ve kararı veren birimden bağımsız idari inceleme yolu kurulacaktır

İtiraz mercii dosyayı yalnız biçim bakımından değil delil, orantılılık ve güncel durum bakımından inceleyecektir.

İtiraz süresince uygulanması telafisi güç zarar doğuracak kararlar için geçici koruma sağlanacaktır.

İdari itiraz yargıya başvurma hakkını ortadan kaldırmayacaktır.

HUKUKİ YARDIM

Statü ve özgürlük üzerinde ağır sonuç doğuran işlemlerde avukata erişim fiilen sağlanacaktır

Geri gönderme, idari gözetim, uluslararası koruma ve çocuk dosyalarında adli yardım bilgisi kişiye açıklanacaktır.

Barolarla dijital bildirim ve merkez erişim sistemi kurulacaktır.

Avukat görüşmesi gizli olacak ve belge erişimi gereksiz biçimde sınırlandırılamayacaktır.

KURUMLAR ARASI SINIRLAR

Göç Teşkilatı kolluk, yargı, çalışma, sağlık, eğitim ve sosyal hizmet kurumlarının yerine geçmeyecektir

Kolluk güvenlik ve adli işlemleri, yargı hak uyuşmazlıklarını, Çalışma Teşkilatı çalışma izinlerini, diğer teşkilatlar kendi hizmetlerini yürütecektir.

Her ortak süreçte karar sahibi, veri sorumlusu, uygulayıcı ve denetçi açıkça gösterilecektir.

Yetki uyuşmazlığı kişinin hizmetini durdurmadan geçici sorumluluk ve hızlı çözüm mekanizmasıyla giderilecektir.

PERSONEL VE LİYAKAT

Göç uzmanı, koruma mülakatçısı, merkez yöneticisi, uyum uzmanı ve tercüman ayrı meslek standartlarıyla yetiştirilecektir

Atama ve yükselme açık sınav, hukuk bilgisi, dil, saha deneyimi, etik kayıt ve doğrulanabilir performansa dayanacaktır.

Zor dosyalarda çalışan personel için süpervizyon, ruhsal destek ve düzenli rotasyon uygulanacaktır.

Siyasi, kişisel veya hemşehrilik ilişkisi kamu görevine giriş ve yükselmede ölçüt olamayacaktır.

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ

Yoğun başvuru, merkez, sınır ve kriz görevlerinde personel güvenliği ile mesleki dayanıklılık korunacaktır

Vardiya ve personel sayısı gerçek iş yükü ve risk düzeyine göre belirlenecektir.

Şiddet, yolsuzluk, kötü muamele veya hukuka aykırı talimat bildiren çalışan misillemeye karşı korunacaktır.

Personelin tükenmişliği karar kalitesini etkilemeden önce erken destek ve görev düzenlemesi yapılacaktır.

ÇIKAR ÇATIŞMASI

Merkez işletmecileri, güvenlik firmaları, tercüme şirketleri, danışmanlar ve proje yüklenicileri için açık etik sınırlar uygulanacaktır

Karar vericilerin kendileri ve yakınlarının ilgili şirket ve kuruluşlarla mali bağları açıklanacaktır.

Görevden ayrılan yöneticiler belirli süre denetledikleri yüklenicilerde görev alamayacaktır.

Hediye, seyahat, proje fonu ve danışmanlık ilişkileri kayıt altına alınacaktır.

BÜTÇE VE KAYNAK DAĞILIMI

Bütçe düzenli göç, koruma, düzensiz göç, merkezler, uyum ve taşra başlıklarında ayrı izlenecektir

Her programın kişi başı maliyeti, hedefi, bölgesel dağılımı ve beklenen sonucu bütçe teklifinde gösterilecektir.

Uluslararası fonlar ulusal bütçenin dışında görünmez bir paralel yapı oluşturamayacaktır.

Merkez ve güvenlik harcamaları uyum, tercüme ve hukuk hizmetlerinin bütçesini belirsiz biçimde daraltamayacaktır.

BAĞIMSIZ DENETİM

Teşkilat kendi kararının, merkezinin ve veri sisteminin tek denetçisi olmayacaktır

Sayıştay mali ve performans denetimi, yargı hukukilik denetimi, hak kurumları merkez ve kötü muamele denetimi yapacaktır.

Karar kalitesi, uzun bekleme, gözetim süresi, geri gönderme sonucu ve itiraz başarı oranı düzenli incelenecektir.

Ağır olaylar için sorumluluk ve sistem açığını gösteren kamuya açık inceleme raporu hazırlanacaktır.

AÇIK DEVLET VE İSTATİSTİK

Göç verileri siyasi tartışmayı değil gerçek durumu aydınlatacak açıklıkta yayımlanacaktır

Düzenli göç, koruma, geçici koruma, yakalama, geri dönüş, gözetim ve uyum verilerinin tanımları açık olacaktır.

Stok ve akım verileri birbirine karıştırılmayacak; revizyonlar geçmiş serilerle birlikte gösterilecektir.

Kişisel veri ve operasyon güvenliği dışında bilgi talepleri geniş yorumla reddedilemeyecektir.

PERFORMANS SİSTEMİ

Başarı yalnız yakalama, işlem ve geri dönüş sayısıyla değil hukukilik ve kalıcı sonuçla ölçülecektir

Düzenli göçte işlem süresi ve hata; korumada karar kalitesi; merkezlerde hak ve güvenlik; uyumda dil, eğitim ve kayıtlı çalışma sonuçları izlenecektir.

Yargıdan dönen kararlar ve tekrarlanan usul hataları yönetici performansına yansıtılacaktır.

Hedef sapmaları gerekçe, sorumlu birim ve düzeltme takvimiyle yayımlanacaktır.

GEÇİŞ PLANI

Mevcut Göç İdaresi üç aşamada Göç ve Uyum Teşkilatına dönüştürülecektir

İlk aşamada merkez, taşra, yurtdışı, veri, personel, merkezler, sözleşmeler ve uluslararası projelerin tam envanteri çıkarılacaktır.

İkinci aşamada karar, merkez işletimi, uyum, geri dönüş ve denetim hatları ayrılacak; ortak dosya ve süre standartları pilot illerde uygulanacaktır.

Üçüncü aşamada yeni kariyer sistemi, bağımsız itiraz, açık performans ve bütünleşik dijital hizmet ülke genelinde devreye alınacaktır.

HİZMET SÜREKLİLİĞİ

Geçiş sırasında statü, randevu, koruma, merkez ve geri dönüş işlemleri kesintiye uğramayacaktır

Mevcut kimlik, izin, başvuru, karar, dava ve bildirim kayıtları güvenli biçimde yeni sisteme aktarılacaktır.

Personelin kazanılmış hakları korunacak; görev değişimleri eğitim ve açık yerleştirme planıyla yapılacaktır.

Randevu, YİMER, merkez, sınır ve ödeme hizmetleri için kesintisiz çalışma takvimi hazırlanacaktır.

VATANDAŞIN VE YABANCININ HAYATINDAKİ SONUÇ

Göç yönetimi belirsizlik, keyfîlik ve kurumlar arasında dolaşma yerine açık hukuk ve izlenebilir hizmet üretecektir

Yabancı başvurusunun hangi aşamada olduğunu, kararın nedenini ve itiraz yolunu görebilecek; temel haklara erişim kişisel ilişkilere bağlı olmayacaktır.

Vatandaş göç politikasının gerçek verilerini, yerel hizmet yükünü, kamu harcamasını ve güvenlik sonuçlarını açık biçimde izleyebilecektir.

Devlet düzensiz göç ve kaçakçılıkla etkili mücadele ederken korumaya muhtaç kişiyi, çocuğu ve insan ticareti mağdurunu ayırt edebilecektir.