EMEĞİN HAKKI • MESLEĞİN GÜVENCESİ • SOSYAL KORUMA

Çalışma, Meslek ve Sosyal Güvenlik Teşkilatı

İnsanı işe, mesleği yeterliliğe, emeği güvenceye ve sosyal sigortayı sürdürülebilir bir hak düzenine bağlayacaktır.

Bu sayfa mevcut Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çalışma hayatı, iş teftişi, iş sağlığı ve güvenliği, uluslararası işgücü ve yurtdışı hizmetleri kapasitesini; Sosyal Güvenlik Kurumunun tescil, prim, emeklilik, kısa vadeli sigorta ve genel sağlık sigortası görevlerini; İŞKUR’un istihdam, işsizlik sigortası, işgücü piyasası ve aktif işgücü hizmetlerini; Mesleki Yeterlilik Kurumunun meslek standardı, yeterlilik ve belgelendirme sistemini baştan ele alır. Yeni teşkilat çalışma hakkını, işe erişimi, meslek kazanımını, işyeri güvenliğini ve sosyal korumayı tek hayat döngüsünde buluşturur; buna karşılık politika, hizmet sunumu, fon yönetimi, denetim, uyuşmazlık çözümü ve sağlık hizmeti satın alma görevlerini aynı elde toplamaz.

BUGÜNKÜ TEMEL SORUN

Çalışma hayatı, meslek edinme ve sosyal güvenlik aynı insanın hayatında birleşmesine rağmen farklı dosyalarda yönetilmektedir

Bir kişi eğitime katıldığında İŞKUR’da, yeterlilik aldığında MYK’da, işe başladığında SGK’da, iş kazası geçirdiğinde başka bir işlem hattında ve emekli olduğunda yeniden farklı bir kayıt düzeninde görünmektedir.

Kurumlar arasında veri aktarımı olsa bile vatandaş çoğu zaman aynı bilgiyi yeniden sunmakta, statü değişikliklerinde hak kaybı riskiyle karşılaşmakta ve hangi kararın hangi kurumda verildiğini izlemekte zorlanmaktadır.

Yeni teşkilat eğitimden istihdama, çalışmadan emekliliğe uzanan tek sosyal güvence zinciri kuracak; ancak her kararın sorumlusu ve denetleyeni açıkça ayrılacaktır.

SORUNUN KÖKÜ

Politika koyan, hizmet sunan, fon yöneten, prim tahsil eden ve denetim yapan yapıların sınırları yeterince görünür değildir

İstihdam teşviki hazırlayan yapının aynı teşvikin gerçek etkisini ölçmesi, prim tahsil eden kurumun kendi hizmet kalitesini tek başına değerlendirmesi veya iş güvenliği politikasını yürüten idarenin denetim sonucunu kapalı biçimde yönetmesi çıkar çatışması üretebilir.

Sosyal güvenlik mevzuatının sık değişmesi, çok sayıda istisna ve statü yaratması vatandaşın hakkını önceden hesaplamasını zorlaştırırken işverenin uyum maliyetini de yükseltmektedir.

Yeni model yetkiyi sadeleştirecek, fonları amaçlarına göre ayıracak, denetimi bağımsızlaştıracak ve her hakkı açık hesap yöntemiyle görünür kılacaktır.

ANAYASAL KONUM

Teşkilat çalışma hakkını ve sosyal güvenliği uygular; yasama, yargı ve toplu pazarlığın yerine geçmez

TBMM çalışma, sendika, toplu sözleşme, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal sigorta, işsizlik sigortası ve emeklilik kanunlarını çıkarır; bütçeyi ve fon hesaplarını denetler.

Başbakan genel yürütme ve kurumlar arası politika uyumundan sorumludur. Teşkilat kanunları uygular, hizmet standartlarını belirler ve vatandaşın hakka erişimini sağlar.

İş mahkemeleri, bağımsız uyuşmazlık mercileri ve sosyal tarafların toplu pazarlık yetkileri korunur; idari işlemler gerekçeli, süreli ve yargı denetimine açık olur.

YENİ KURUMSAL MİMARİ

Çalışma, meslek ve sosyal güvenlik sekiz ana hizmet sistemi içinde yeniden örgütlenecektir

Merkez yapıda Çalışma Hayatı, İstihdam ve İşe Geçiş, Meslek ve Yeterlilik, İş Sağlığı ve Güvenliği, Sosyal Sigorta, Emeklilik, Genel Sağlık Sigortası Finansmanı ve Sosyal Güvenlik Veri Sistemleri ana hizmet alanları bulunacaktır.

İş Teftiş Kurulu, Sosyal Güvenlik Fonları Kurulu ve bağımsız aktüerya değerlendirmesi ayrı güvence mekanizmaları olarak çalışacaktır.

Strateji, hukuk, insan kaynağı, bütçe, veri güvenliği ve iç denetim birimleri destek verecek; ana hizmet birimlerinin yerine karar almayacaktır.

TEŞKİLAT BAŞKANI

Başkan çalışma ekonomisi, sosyal güvenlik ve büyük ölçekli kamu yönetimi deneyimiyle seçilecektir

Başkanın çalışma hayatı, sosyal politika, sigortacılık, aktüerya, istihdam veya kamu yönetimi alanlarında doğrulanabilir üst düzey yöneticilik deneyimi bulunacaktır.

Sendika, işveren örgütü, özel sigorta, sağlık hizmeti sunucusu, danışmanlık ve fon yönetimi bağları göreve başlamadan önce açıklanacak; çıkar çatışması bulunan dosyalarda çekilme uygulanacaktır.

Başkan yıllık istihdam, kayıt dışılık, iş kazası, prim tahsilatı, emeklilik işlem süresi ve fon dengesi sonuçlarını TBMM’ye ve kamuoyuna açıklayacaktır.

ÇALIŞMA HAYATI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İş ilişkilerinin temel kuralları sade, öngörülebilir ve taraflar için eşit uygulanacaktır

İş sözleşmesi, çalışma süresi, izin, ücret, fazla çalışma, fesih, kıdem ve iş güvencesi kuralları ortak uygulama rehberleriyle açıklanacaktır.

Kamu görevlileri, özel sektör çalışanları, geçici çalışanlar, platform çalışanları ve ev hizmetlerinde çalışanlar için statü farklılıkları korunurken temel çalışma hakkı standardı düşürülemeyecektir.

Mevzuat değişiklikleri etki analizi ve geçiş takvimi olmadan uygulanmayacak; işçi ve işveren aynı tarihte aynı bilgiye ulaşacaktır.

ASGARİ ÇALIŞMA STANDARDI

Hiçbir çalışma biçimi temel ücret, dinlenme, güvenlik ve ayrımcılık yasağının dışında kalmayacaktır

Yeni çalışma modelleri iş ilişkisini görünmez hâle getiren sözleşme adlarıyla temel haklardan kaçamayacaktır.

Platform, uzaktan çalışma, çağrı üzerine çalışma ve bağımsız görünümlü bağımlı çalışma için açık statü testleri oluşturulacaktır.

Asgari standartlar kanunla belirlenecek; sektör sözleşmeleri ve toplu pazarlık bu tabanın üzerine çıkabilecektir.

ÜCRET VE ÇALIŞMA SÜRESİ KAYDI

Ücret, çalışma süresi ve izin kayıtları çalışan tarafından doğrulanabilir olacaktır

Bordro, fazla çalışma, vardiya, yıllık izin ve ücret kesintileri ortak dijital çalışma hesabında görülecektir.

İşveren kaydı ile çalışanın itirazı arasında uyuşmazlık oluştuğunda deliller silinmeden güvenli biçimde saklanacaktır.

Küçük işletmeler için sade araçlar sunulacak; kayıt sistemi bürokratik yük değil hak ve uyum altyapısı olarak çalışacaktır.

SENDİKAL HAKLAR

Sendika üyeliği, toplu pazarlık ve işyeri temsilciliği idari baskıdan korunacaktır

Sendika üyeliği ve üyelikten ayrılma güvenli dijital doğrulamayla yapılacak; işverenin üyelik tercihine erişimi engellenecektir.

Yetki tespiti şeffaf sayım ve hızlı itiraz sistemiyle sonuçlandırılacak; uzun idari süreçlerin toplu pazarlığı işlevsiz bırakması önlenecektir.

Teşkilat taraflardan birinin yerine geçmeyecek; yalnız hukuka uygun süreç, veri doğruluğu ve temel hak güvencesini sağlayacaktır.

TOPLU PAZARLIK VERİSİ

Toplu sözleşme süreçleri güvenilir ücret, verimlilik ve yaşam maliyeti verisine dayanacaktır

Sektör ve bölge düzeyinde ücret dağılımı, çalışma süresi, iş kazası, verimlilik ve istihdam verileri anonim biçimde yayımlanacaktır.

Sosyal taraflar aynı veri tabanını kullanacak; kamu yalnız kendi tercih ettiği rakamlarla pazarlık dengesini yönlendiremeyecektir.

Uzlaşmazlık hâlinde arabuluculuk ve yargı yolları süreli çalışacak; grev ve lokavt hakkına ilişkin sınırlamalar dar yorumlanacaktır.

İŞ TEFTİŞ KURULU

İşin yürütümü ve iş güvenliği denetimi siyasi ve idari etkiden uzak bir kurul tarafından yapılacaktır

Müfettişlerin seçimi, uzmanlaşması, dosya dağıtımı ve performansı açık mesleki kurallara bağlanacaktır.

Denetim programı risk, şikâyet, sektör verisi ve önceki ihlal geçmişine göre hazırlanacak; keyfî denetim veya koruma ilişkisi önlenecektir.

Büyük ihlaller, ölümcül kazalar ve yaygın ücret gaspları için sonuç raporları kişisel veriler korunarak kamuya açıklanacaktır.

ŞİKÂYET VE MİSİLLEME KORUMASI

Çalışan şikâyet ettiği için işini, ücretini veya çalışma koşullarını kaybetmeyecektir

İhbar ve şikâyet kanalları kimlik korumalı olacak; dosyaya erişen personel kayıt altına alınacaktır.

Şikâyet sonrasında fesih, görev değişikliği veya baskı görülürse hızlı koruma tedbiri ve ters ispat düzeni uygulanacaktır.

Asılsız ihbar ile iyi niyetli bildirim birbirinden ayrılacak; çalışan korkmadan kamu denetimine başvurabilecektir.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İş güvenliği belge üretme işi değil, tehlikeyi kaynağında azaltma sistemi olacaktır

Sektörlere özgü asgari güvenlik standartları, ölçüm yöntemleri ve önleme programları bilimsel risk verisine göre güncellenecektir.

İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı hizmeti yalnız sözleşme varlığıyla yeterli sayılmayacak; riskin gerçekten azaltılıp azaltılmadığı ölçülecektir.

Küçük işletmelere ortak hizmet ve teknik destek sunulacak; mali yetersizlik güvenliksiz çalışmanın gerekçesi olmayacaktır.

İSGÜM VE LABORATUVAR AĞI

İşyeri ölçümü ve meslek hastalığı kanıtı bağımsız laboratuvar kalitesiyle güvenceye alınacaktır

Gürültü, toz, kimyasal, biyolojik ve ergonomik risk ölçümleri ortak yöntem ve izlenebilir numune zinciriyle yapılacaktır.

Özel laboratuvarlar yetkilendirilecek fakat düzenli kör test, kalite kontrolü ve çıkar çatışması denetimine tabi olacaktır.

Ölçüm sonucu çalışan, işveren, hekim ve denetim birimi tarafından aynı kaynaktan görülebilecektir.

MESLEK HASTALIĞI İZLEME

Meslek hastalığı tanısı gecikmeden sosyal güvenlik ve önleme sistemine bağlanacaktır

Sağlık kuruluşları şüpheli meslek hastalığını standart bildirimle sisteme aktaracak; tanı süreci çalışanı kurumlar arasında dolaştırmayacaktır.

Tanı bilgisi yalnız tazminat dosyası olarak kalmayacak; aynı işkolunda benzer risklerin önlenmesi için anonim erken uyarıya dönüşecektir.

İşverenin itiraz hakkı korunurken çalışanın tedavi ve gelir desteği uzun uyuşmazlık nedeniyle kesilmeyecektir.

İSTİHDAM VE İŞE GEÇİŞ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İŞKUR’un iş arama ve aktif işgücü kapasitesi kişiye özel işe geçiş hizmetine dönüşecektir

İş arayanın becerisi, deneyimi, ulaşım koşulu, bakım yükü ve meslek hedefi tek profil üzerinden değerlendirilecektir.

Hizmet yalnız açık iş ilanı göstermeyecek; danışmanlık, beceri tamamlama, işbaşı geçişi ve işe devam desteğini birlikte sunacaktır.

Başarı kursa katılan kişi sayısıyla değil kalıcı ve kayıtlı işe geçiş, ücret gelişimi ve işte kalma oranıyla ölçülecektir.

İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİ SİSTEMİ

Meslek talebi gerçek zamanlı veriyle izlenecek, eğitim kontenjanları tahmine değil ihtiyaca dayanacaktır

İş ilanı, ücret, açık pozisyon, beceri açığı, işten çıkış ve bölgesel yatırım verileri ortak analiz sisteminde birleştirilecektir.

Kişisel veriler anonimleştirilecek; tek bir işletmenin ticari sırrı yayımlanmadan sektör eğilimleri görünür olacaktır.

Eğitim, göç, bölgesel kalkınma ve sanayi politikaları aynı meslek talebi projeksiyonunu kullanacaktır.

ÖZEL İSTİHDAM BÜROLARI

Özel aracılık hizmeti çalışandan ücret alamayacak ve sömürüye açık alanlar sıkı denetlenecektir

Yetkilendirme, mali yeterlik, veri güvenliği ve ayrımcılık yasağı şartları açık biçimde uygulanacaktır.

Geçici iş ilişkisi ve yurtdışına işçi gönderme faaliyetleri özel risk denetimine tabi olacaktır.

İhlal hâlinde yalnız para cezası değil zarar telafisi, yetki askısı ve tekrarında kalıcı iptal uygulanacaktır.

İŞSİZLİK SİGORTASI

İşsizlik sigortası fonu gelir kaybını karşılayacak ve yeniden işe geçişi destekleyecektir

Ödenek hakkı prim kaydı üzerinden otomatik değerlendirilecek; işsiz kalan kişi aynı bilgiyi yeniden sunmayacaktır.

Ödenek süresi içinde danışmanlık ve uygun iş teklifi sunulacak; ancak nitelik, ücret ve ulaşım koşulu gözetilmeden yapılan teklif hak kesme aracı olmayacaktır.

Fon harcamaları işsizlik sigortasının amacı dışında kullanılamayacak; bütün transferler ayrı hesapta yayımlanacaktır.

AKTİF İŞGÜCÜ PROGRAMLARI

Kurs ve teşvikler ölçülebilir işe geçiş sonucu üretmediğinde devam etmeyecektir

Program öncesinde hedef meslek, işveren talebi, beklenen ücret ve kalıcı istihdam ölçütü belirlenecektir.

Aynı işletmenin sürekli sübvansiyonlu işgücü kullanması engellenecek; teşvik normal istihdamın yerini alamayacaktır.

Bağımsız etki değerlendirmesi zayıf programları durduracak, başarılı programların kapsamını genişletecektir.

GENÇLERİN İLK İŞE GEÇİŞİ

Eğitimden işe geçiş rastlantıya bırakılmayacak, ilk deneyim sömürüye dönüşmeyecektir

Öğrenciler ve yeni mezunlar meslek danışmanlığı, doğrulanmış staj, çıraklık ve ilk iş programlarına tek kapıdan ulaşacaktır.

Staj ve işbaşı eğitiminde görev tanımı, mentor, süre, ücret ve kazanılacak beceri önceden yazılacaktır.

Program sonunda kişinin kazandığı yeterlilik kayıt altına alınacak ve başka işverenlerce doğrulanabilecektir.

KADINLARIN VE BAKIM VERENLERİN İSTİHDAMI

Bakım yükü ve güvenli ulaşım eksikliği çalışma hayatına katılımın önünde görünmez engel olmayacaktır

İstihdam programları çocuk, yaşlı ve engelli bakım hizmetleriyle birlikte planlanacaktır.

Esnek çalışma temel hakları azaltan güvencesiz modele dönüştürülmeyecek; aynı işe eşit ücret ve terfi hakkı korunacaktır.

Bölgesel hedefler yalnız katılım oranını değil nitelikli, kayıtlı ve sürdürülebilir istihdamı ölçecektir.

ENGELLİ İSTİHDAMI

Kota takibi yerine erişilebilir iş, makul uyarlama ve kariyer gelişimi esas alınacaktır

İşverenin erişilebilirlik ve makul uyarlama yükümlülüğü teknik destek ve açık standartlarla uygulanacaktır.

Engelli çalışan yalnız giriş düzeyi işlere yönlendirilmeyecek; eğitim, terfi ve yönetim pozisyonlarına erişimi izlenecektir.

Kamu ve özel sektör sonuçları kurum bazında yayımlanacak; şekli istihdam ve fiilî çalıştırmama yaptırıma bağlanacaktır.

MESLEK VE YETERLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

MYK’nın standart ve yeterlilik kapasitesi çalışma piyasasının ortak diline dönüşecektir

Ulusal meslek standartları işin gerçek görevlerini, güvenlik gereklerini ve ölçülebilir öğrenme çıktısını tanımlayacaktır.

Standart hazırlığında işçi, işveren, meslek örgütü, eğitim kurumu ve bağımsız uzman birlikte yer alacaktır.

Standartlar teknoloji ve iş süreçleri değiştikçe düzenli yenilenecek; eskimiş yeterliliklerle belge üretimi sürmeyecektir.

TÜRKİYE YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ

Okul, kurs, iş deneyimi ve ustalık aynı öğrenme çıktısı diliyle karşılaştırılacaktır

Örgün eğitim, mesleki eğitim, yükseköğretim ve işbaşında öğrenme yeterlilik seviyeleriyle ilişkilendirilecektir.

Kişinin daha önce kazandığı beceri tanınacak; aynı eğitimi tekrar alma zorunluluğu azaltılacaktır.

Yeterlilikler uluslararası karşılaştırılabilir olacak, ancak ulusal meslek ve güvenlik ihtiyaçları korunacaktır.

SINAV VE BELGELENDİRME

Mesleki belge gerçek beceriyi kanıtlayacak, belge ticaretine izin verilmeyecektir

Yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşları tarafsızlık, sınav güvenliği, değerlendirici yeterliği ve veri bütünlüğü bakımından denetlenecektir.

Kamera kaydı, sınav materyali ve karar izi güvenli saklanacak; aday hızlı itiraz hakkına sahip olacaktır.

Sistematik usulsüzlükte yalnız kuruluş değil sorumlu yönetici ve değerlendiriciler de yaptırımla karşılaşacaktır.

TEHLİKELİ MESLEKLER

Belge zorunluluğu iş güvenliği riskine göre belirlenecek ve işveren sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır

Belge zorunlu meslekler kaza, maruziyet ve teknik karmaşıklık verisiyle belirlenecektir.

Çalışanın belgeli olması güvenli ekipman, eğitim, gözetim ve risk kontrolü yükümlülüğünü işverenden kaldırmayacaktır.

Belge yenileme yalnız ücret ödenen tekrar işlem değil, güncel beceri ve güvenlik bilgisinin doğrulanması olacaktır.

HAYAT BOYU MESLEK HESABI

Her vatandaşın kazandığı yeterlilikler doğrulanabilir meslek hesabında toplanacaktır

Diploma, sertifika, ustalık, iş deneyimi ve doğrulanmış beceriler kişinin onayıyla tek profilde görülecektir.

İşveren yalnız pozisyon için gerekli bilgiyi görebilecek; tüm eğitim geçmişine sınırsız erişemeyecektir.

Kişi hangi verinin kimle paylaşıldığını izleyecek ve hatalı kaydı düzeltme hakkına sahip olacaktır.

SOSYAL SİGORTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SGK’nın tescil, prim ve kısa vadeli sigorta işlemleri tek sigortalılık hesabında birleştirilecektir

Çalışanın statüsü değişse de sigorta geçmişi kesintisiz tek hesapta izlenecek; kurumlar arası geçiş hak kaybı yaratmayacaktır.

İşe giriş, prim günü, kazanç, borçlanma ve hizmet birleştirme bilgileri vatandaş tarafından anlık görülebilecektir.

İşveren bildirimi ile fiilî çalışma arasında uyuşmazlık oluştuğunda hızlı inceleme ve geçici hak koruması uygulanacaktır.

PRİM TAHAKKUK VE TAHSİLATI

Prim hesabı sade, öngörülebilir ve otomatik kontrol edilebilir olacaktır

Prim oranları, matrah, teşvik ve indirimler tek hesap motorunda açıkça gösterilecektir.

İşveren hangi bildirimin neden hata verdiğini ve düzeltmenin mali sonucunu işlem tamamlanmadan görebilecektir.

Kasıtlı kaçak ile teknik hata ayrılacak; iyi niyetli düzeltme kolaylaştırılırken sistematik kayıt dışılık ağır yaptırılacaktır.

KAYIT DIŞI İSTİHDAM

Kayıt dışılıkla mücadele yalnız saha baskınına değil veri ve hak bilgilendirmesine dayanacaktır

Ücret ödemesi, vergi, ruhsat, işyeri, üretim ve sigorta verileri hukuki sınırlar içinde risk analiziyle karşılaştırılacaktır.

Çalışan kendi sigorta bildirimini kolayca kontrol edecek ve eksik gün bildirimini güvenli kanaldan iletecektir.

Denetim sonucu geriye dönük haklar otomatik hesaplanacak; çalışan ayrıca uzun başvuru zincirine zorlanmayacaktır.

İŞ KAZASI SİGORTASI

İş kazası bildirimi, sağlık hizmeti, gelir desteği ve önleme incelemesi tek olay dosyasında yürütülecektir

İlk sağlık kaydı olay bildirimini başlatacak; işverenin geç bildirimi çalışanın hakkını ortadan kaldırmayacaktır.

Geçici iş göremezlik ödemesi tıbbi kayıt üzerinden otomatik hesaplanacak ve gecikmeyecektir.

Olay verisi denetim ve önleme birimine aktarılacak; tazminat ödenmesi riskin kapatıldığı anlamına gelmeyecektir.

EMEKLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Emeklilik hakkı yıllar öncesinden görülebilir, hesaplanabilir ve statüler arasında taşınabilir olacaktır

Vatandaş farklı senaryolarda emeklilik tarihini, tahmini aylığını ve eksik hizmetlerini açık hesap yöntemiyle görecektir.

Hizmet birleştirme ve borçlanma işlemleri kurum arşivleri üzerinden yürütülecek; vatandaştan devlet kayıtlarını taşıması istenmeyecektir.

Aylık bağlama işlemleri standart süre içinde tamamlanacak; gecikmede otomatik avans ve gerekçeli bildirim uygulanacaktır.

EMEKLİ AYLIĞI HESABI

Aylık hesabının her dönemi ve katsayısı vatandaş tarafından anlaşılabilir olacaktır

Prim kazancı, gün sayısı, güncelleme katsayısı ve aylık bağlama oranı sade dökümle gösterilecektir.

Mevzuat değişiklikleri kazanılmış hakları geriye dönük belirsizleştirmeyecek; geçiş kuralları önceden ilan edilecektir.

Hatalı hesap tespit edildiğinde düzeltme ve fark ödemesi vatandaşın ayrıca dava açmasını beklemeden yapılacaktır.

SOSYAL GÜVENLİK FONLARI KURULU

Emeklilik, işsizlik ve kısa vadeli sigorta fonları amaçlarına göre ayrı ve şeffaf yönetilecektir

Her fonun geliri, gideri, yükümlülüğü ve yatırım getirisi ayrı hesapta yayımlanacaktır.

Fon varlığı genel bütçenin görünmez finansman kaynağına dönüşmeyecek; amaç dışı kullanım ancak açık kanun ve geri ödeme planıyla mümkün olacaktır.

Yatırım kararları profesyonel yönetim, risk sınırı ve bağımsız gözetim altında alınacaktır.

AKTÜERYA VE UZUN VADELİ DENGE

Sosyal güvenlik kararları yalnız bugünkü bütçeye değil kuşaklar arası dengeye göre alınacaktır

Nüfus, ücret, istihdam, yaşam süresi, sağlık harcaması ve kayıt dışılık varsayımları düzenli aktüerya raporunda açıklanacaktır.

Prim, aylık veya kapsam değişikliklerinin yirmi ve elli yıllık etkisi karar öncesinde hesaplanacaktır.

Bağımsız uzmanlar kullanılan varsayımları denetleyecek; olumsuz tabloyu saklayan veya iyimserleştiren raporlama önlenecektir.

GENEL SAĞLIK SİGORTASI FİNANSMANI

Sağlık hakkının finansmanı ile sağlık hizmetinin sunumu birbirinden ayrılacaktır

Teşkilat sigortalılık, kapsam, ödeme kuralı ve mali sürdürülebilirlikten sorumlu olacak; hastane işletmeyecek ve klinik karar vermeyecektir.

Sağlık Teşkilatı hizmet standardı ve kamu sunumunu, bağımsız bilimsel yapılar klinik değerlendirmeyi yürütecektir.

Vatandaşın acil ve zorunlu sağlık hizmetine erişimi prim uyuşmazlığı nedeniyle kesilmeyecek; borç ve tahsilat ayrı süreçte çözülecektir.

SAĞLIK HİZMETİ SATIN ALMA

Geri ödeme kararları bilimsel değer, sağlık sonucu ve maliyet etkisine dayanacaktır

İlaç, tıbbi cihaz ve tedavi ödemeleri açık değerlendirme ölçütleriyle karara bağlanacaktır.

Üretici, hastane ve meslek grubu görüşleri alınacak; ancak karar vericilerin çıkar ilişkileri açıklanacaktır.

Karar gerekçesi, kullanılan kanıt ve itiraz yolu yayımlanacak; gizli fiyat anlaşmaları kamu denetiminin dışında kalmayacaktır.

YURTDIŞI SOSYAL GÜVENLİK

Yurtdışında çalışan vatandaşın hizmeti ve sosyal güvenlik sözleşmeleri tek dosyada yürütülecektir

Yabancı ülkelerdeki hizmet süreleri dijital doğrulama ve ikili anlaşmalar üzerinden birleştirilecektir.

Yurtdışı borçlanma, aylık ve sağlık hakkı işlemlerinde aynı belge farklı birimlere tekrar sunulmayacaktır.

Yurtdışı teşkilatı hak bilgilendirmesi yapacak; aracılık ve yanlış yönlendirmeye karşı doğrulanmış başvuru kanalı sağlayacaktır.

SOSYAL GÜVENLİK HAK HESABI

Vatandaş çalışma, prim, ödenek, sağlık ve emeklilik haklarını tek ekranda izleyecektir

Hangi işverenin hangi gün ve kazanç üzerinden bildirim yaptığı açıkça görülecektir.

İşsizlik ödeneği, iş göremezlik, doğum, emeklilik ve sağlık kapsamı için mevcut ve muhtemel haklar ayrı gösterilecektir.

Sistem yalnız bilgi vermeyecek; eksik veya çelişkili kayıt için doğrudan düzeltme başvurusu oluşturacaktır.

TEŞVİKLERİN BİRLEŞTİRİLMESİ

Dağınık prim ve istihdam teşvikleri az sayıda, hedefi ve süresi belli programa dönüştürülecektir

Her teşvikin hangi sorunu çözdüğü, kimleri kapsadığı ve ne zaman sona ereceği kanunda açık olacaktır.

İşveren aynı çalışan için çakışan destekleri otomatik olarak görecek; hatalı seçim ve sonradan borç çıkarma azaltılacaktır.

Kalıcı istihdam üretmeyen veya yalnız mevcut çalışanı sübvanse eden teşvikler bağımsız değerlendirme sonucunda kaldırılacaktır.

SOSYAL DİYALOG KURULU

İşçi, işveren, meslek örgütü ve bağımsız uzmanlar politika hazırlığında kurallı biçimde yer alacaktır

Kurul tavsiye üretir; yürütme veya yasamanın yetkisini devralmaz.

Toplantı gündemi, veri seti, görüşler ve farklı kanaatler kamuya açıklanır.

Temsil dengesi tek bir konfederasyon veya sektörün çalışma politikasını kapalı biçimde yönlendirmesini önleyecek şekilde kurulur.

BÖLGE VE İL TEŞKİLATI

İŞKUR il hizmetleri ile sosyal güvenlik merkezleri ortak vatandaş hizmet ağı içinde çalışacaktır

İllerde işe geçiş, sigorta, emeklilik ve meslek danışmanlığı aynı hizmet yerleşkesinde sunulabilecek; uzman karar hatları korunacaktır.

Bölge birimleri iş teftişi, iş güvenliği laboratuvarı, aktüerya dışı uzmanlık ve büyük işveren denetiminde kapasite sağlayacaktır.

Vatandaş dosyası adres değişikliğinde yeniden kurulmayacak; ülke genelinde aynı standart ve süre uygulanacaktır.

DİJİTAL HİZMET VE VERİ

Kurumlar ortak veri kullanacak, fakat her veri erişimi yetki ve amaçla sınırlandırılacaktır

İşe giriş, prim, ücret, yeterlilik, ödenek ve sağlık finansmanı verileri ortak kimlik eşleştirmesiyle çalışacaktır.

Çalışanın sendika üyeliği, sağlık bilgisi ve şikâyet kaydı özel koruma altında tutulacaktır.

Vatandaş verisine hangi birimin ne zaman eriştiğini görebilecek; hukuka aykırı erişim disiplin ve ceza yaptırımına bağlanacaktır.

YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ RİSK ANALİZİ

Algoritma denetim ve hizmet önceliğine yardımcı olacak, hak kesme kararını tek başına veremeyecektir

Kayıt dışılık, iş kazası, prim hatası ve sahte belge riskleri veri analiziyle belirlenebilecektir.

Kullanılan değişkenler ayrımcılık üretmeyecek; model düzenli hata ve yanlılık testinden geçirilecektir.

Olumsuz kararda insan incelemesi, açıklama ve itiraz hakkı zorunlu olacaktır.

UYUŞMAZLIK VE İTİRAZ

İdari hata hızlı düzeltilmeden vatandaş uzun yargı sürecine zorlanmayacaktır

Prim, hizmet, ödenek, aylık ve geri ödeme kararları için uzmanlaşmış idari itiraz birimleri kurulacaktır.

İlk kararı veren personel itirazı karara bağlamayacak; dosya bağımsız inceleme hattına aktarılacaktır.

İtiraz yargı yolunu kapatmayacak ve temel geçim ödemelerinde makul geçici koruma sağlanacaktır.

PERSONEL VE LİYAKAT

Uzmanlık meslekleri açık sınav, eğitim ve doğrulanabilir performansla yürütülecektir

İş müfettişi, sosyal güvenlik uzmanı, istihdam uzmanı, aktüer, iş güvenliği uzmanı ve meslek standardı uzmanı için ayrı kariyer yolları kurulacaktır.

Atama ve yükselmede siyasi sadakat, sendikal tercih veya kişisel referans ölçüt olamayacaktır.

Performans yalnız işlem sayısıyla değil doğruluk, süre, hak kaybını önleme ve kamuya sağlanan sonuçla ölçülecektir.

ÇIKAR ÇATIŞMASI

Denetlenen sektörle görev ilişkisi şeffaflaştırılacak ve döner kapı sınırlandırılacaktır

Üst yöneticiler ve kritik uzmanlar malvarlığı, danışmanlık ve sektör bağlarını açıklayacaktır.

İş müfettişi, geri ödeme uzmanı veya fon yöneticisi görevden ayrıldıktan sonra denetlediği alanda belirli süre temsil ve danışmanlık yapamayacaktır.

Hediye, ağırlama, sponsorluk ve dolaylı menfaat kuralları açık ihlal ve yaptırım sistemiyle uygulanacaktır.

BÜTÇE VE PERFORMANS

Kurum başarısı işlem hacmiyle değil insana ulaşan sonuçla ölçülecektir

Kayıtlı istihdam, işe geçiş, işte kalma, ücret kaybı, iş kazası, işlem süresi, aylık bağlama ve fon dengesi temel göstergeler olacaktır.

Her programın maliyeti ile ürettiği sonuç birlikte yayımlanacaktır.

Başarısız hizmet alanlarında gerekçe, düzeltme planı ve sorumlu birim açıkça belirtilecektir.

BAĞIMSIZ DENETİM

Fonlar, bilgi sistemleri ve hak kararları çok katmanlı denetime tabi olacaktır

Sayıştay mali işlemleri, fonları ve performansı denetleyecektir.

İdari yargı işlemlerin hukuka uygunluğunu, bağımsız aktüerya kurulu uzun vadeli dengeyi, veri denetimi ise kişisel bilgi kullanımını inceleyecektir.

Teşkilat kendi başarı raporunun tek yazarı ve tek doğrulayıcısı olmayacaktır.

KURUMLAR ARASI SINIRLAR

Çalışma, eğitim, sağlık, sosyal yardım ve vergi kurumlarının görevleri açıkça ayrılacaktır

Eğitim Teşkilatı örgün ve mesleki eğitimi, Sağlık Teşkilatı sağlık hizmeti sunumunu, Sosyal Destek Teşkilatı primsiz yardımları yürütecektir.

Hazine ve Maliye Teşkilatı vergi ve genel bütçe politikasından, bu teşkilat ise sigorta primi ve sosyal güvenlik haklarından sorumlu olacaktır.

Bağımsız yargı, sendikalar ve meslek kuruluşları idari teşkilatın alt birimine dönüştürülmeyecektir.

GEÇİŞ PLANI

Dönüşüm üç aşamada, hak ve hizmet kesintisi yaratmadan uygulanacaktır

İlk aşamada personel, fon, veri, sözleşme, dava, bina ve bilgi sistemleri ayrıntılı envantere alınacaktır.

İkinci aşamada Çalışma Bakanlığı, SGK, İŞKUR ve MYK görevleri yeni sorumluluk haritasına göre birleştirilecek; bağımsız kalması gereken denetim ve fon yapıları ayrılacaktır.

Üçüncü aşamada tek hak hesabı, ortak taşra hizmeti, yeni kariyer sistemi, açık performans ve aktüerya denetimi tam olarak işletilecektir.

VATANDAŞIN HAYATINDAKİ SONUÇ

İnsan çalışmaya başladığı günden emekliliğine kadar hakkını tek, anlaşılır ve güvenilir sistemde görecektir

İş arayan kişi hangi beceriyi tamamlaması gerektiğini, çalışan kişi ücret ve prim kaydını, işsiz kalan kişi ödeneğini, emekliliğe yaklaşan kişi ise tarih ve aylık hesabını görebilecektir.

İşveren aynı kural için farklı kurumlara tekrar tekrar belge sunmayacak; hata, teşvik ve prim sonucu işlem öncesinde anlaşılacaktır.

Devlet emeği yalnız kayıt altına alan değil, güvenli işi, gerçek mesleği, adil primi ve sürdürülebilir sosyal korumayı birlikte sağlayan bir düzen kuracaktır.