AİLENİN GÜÇLENMESİ • İNSAN ONURU • DAYANIŞAN TOPLUM

Aile ve Sosyal Dayanışma Teşkilatı

İhtiyacı görünür kılan, aileyi güçlendiren, çocuğu koruyan ve hiç kimseyi sosyal risk karşısında yalnız bırakmayan bir dayanışma düzeni kuracaktır.

Bu sayfa mevcut Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının aile ve toplum hizmetleri, çocuk koruma, kadın hizmetleri, engelli ve yaşlı hizmetleri, sosyal yardımlar, şehit yakınları ve gaziler, il müdürlükleri, sosyal hizmet merkezleri, bakım kuruluşları ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden yürüttüğü yapıyı baştan ele alır. Yeni teşkilat nakdî yardımı, sosyal hizmet müdahalesini, bakım desteğini, koruyucu hizmetleri ve aile danışmanlığını tek yaşam planında buluşturur; buna karşılık yardım kararı, vaka yönetimi, hizmet sunumu, kuruluş işletmesi ve denetim görevlerini birbirinden ayırır. Amaç, vatandaşın kurumlar arasında dolaştığı bir modelden devletin ihtiyacı erken fark ettiği, hakka dayalı ve izlenebilir bir sosyal dayanışma sistemine geçmektir.

BUGÜNKÜ TEMEL SORUN

Sosyal yardım ile sosyal hizmet aynı hayat sorununa dokunsa da farklı dosyalarda yürütülmektedir

Bir hane gelir kaybı yaşadığında sosyal yardım başvurusu yapmakta, çocuk için ayrı, engelli veya yaşlı birey için ayrı, şiddet riski için ayrı kurumlarla temas kurmaktadır.

Bu parçalı yapı vatandaşın aynı bilgiyi tekrar tekrar anlatmasına, hizmetlerin birbirinden habersiz ilerlemesine ve riskin yalnız para eksikliği olarak görülmesine yol açabilmektedir.

Yeni teşkilat her haneyi tek bir sosyal destek planında değerlendirecek; nakdî yardım, sosyal hizmet, bakım, istihdam ve sağlık bağlantıları aynı dosyada fakat yetkileri ayrılmış biçimde işleyecektir.

SORUNUN KÖKÜ

Yardım dağıtımı, vaka kararı, kuruluş işletmesi ve denetim sınırları yeterince açık değildir

Aynı idarenin hem hizmet ölçütünü koyması, hem hizmet sunması, hem kuruluşu işletmesi hem de kendi sonucunu denetlemesi hesap verebilirliği zayıflatabilir.

Sosyal yardımın vakıf, il müdürlüğü, belediye ve farklı programlar üzerinden dağılması hak sahibinin hangi ölçütle karar verildiğini anlamasını güçleştirebilir.

Yeni model karar, ödeme, sosyal hizmet müdahalesi, bakım sunumu, lisanslama ve denetim zincirlerini ayırarak her işlemin sorumlusunu görünür kılacaktır.

ANAYASAL KONUM

Teşkilat aileyi ve bireyi korur; kişinin özel hayatı, iradesi ve yargı güvencesi üzerinde sınırsız yetki kuramaz

TBMM sosyal yardım, çocuk koruma, aile hukuku, bakım hizmetleri ve şiddetle mücadeleye ilişkin kanunları çıkarır ve bütçeyi denetler.

Teşkilat kanunları uygular, sosyal riskleri erken belirler, haklara erişimi sağlar ve hizmet standardını kurar; mahkemelerin velayet, koruma veya özgürlüğü sınırlayan kararlarının yerine geçmez.

Bütün müdahaleler ölçülü, gerekçeli, süreli, itiraza açık ve insan onuruna uygun olacaktır.

YENİ KURUMSAL MİMARİ

Aile, çocuk, kadın, engelli, yaşlı, sosyal yardım ve bakım hizmetleri yedi ana sistemde yeniden örgütlenecektir

Merkez yapıda Aile ve Toplum, Çocuk Koruma, Kadın Güvenliği ve Güçlenme, Engelli Hakları, Yaşlılık Politikası, Sosyal Yardım ve Bakım Hizmetleri ana birimleri yer alacaktır.

Sosyal Hizmetler Vaka Yönetimi Başkanlığı, Bakım Hizmetleri Kalite Kurulu ve Sosyal Yardımlar Değerlendirme Kurulu ayrı güvence mekanizmaları olarak çalışacaktır.

Strateji, hukuk, veri, bütçe, insan kaynağı ve iç denetim birimleri destek verecek; meslek uzmanlarının vaka kararını siyasi veya idari baskıyla değiştiremeyecektir.

TEŞKİLAT BAŞKANI

Başkan sosyal politika, sosyal hizmet ve büyük ölçekli kamu yönetimi deneyimiyle seçilecektir

Başkanın sosyal hizmet, sosyal politika, psikoloji, hukuk, kamu yönetimi, bakım ekonomisi veya ilgili alanlarda doğrulanabilir üst düzey deneyimi bulunacaktır.

Özel bakım kuruluşları, yardım vakıfları, hizmet tedarikçileri ve danışmanlık şirketleriyle bağlar göreve başlamadan önce açıklanacaktır.

Başkan çocuk güvenliği, kadına yönelik şiddet, yoksulluk, bakım kalitesi, hizmete erişim ve işlem sürelerini yıllık olarak TBMM’ye ve kamuoyuna açıklayacaktır.

TEK SOSYAL DESTEK DOSYASI

Her kişi ve hane için hakları, ihtiyaçları ve sorumlu birimleri gösteren tek dosya oluşturulacaktır

Dosya yalnız gelir bilgisini değil çocukların durumunu, bakım ihtiyacını, konut riskini, engellilik durumunu, şiddet riskini ve istihdam bağlantısını birlikte gösterecektir.

Vatandaş hangi hizmetin hangi gerekçeyle verildiğini, ne zaman gözden geçirileceğini ve hangi birimin sorumlu olduğunu görebilecektir.

Dosyaya erişim görevle sınırlı olacak; aile hayatına ilişkin hassas veriler genel idari erişime açılmayacaktır.

SOSYAL HİZMET MERKEZLERİ

Sosyal Hizmet Merkezleri ilçeye yakın, tek kapılı ve sürekli vaka takip eden ana hizmet noktası olacaktır

Merkezler aile, çocuk, kadın, engelli, yaşlı ve sosyal yardım başvurularını tek noktada alacak; vatandaşı kurumlar arasında dolaştırmayacaktır.

Her dosyaya sorumlu sosyal hizmet uzmanı atanacak ve hizmet planı yalnız ilk başvuruda değil sonuç alınana kadar takip edilecektir.

Merkezlerin nüfus, yoksulluk, ulaşım ve sosyal risk yüküne göre personel standardı belirlenecek; yalnız bina açılması hizmet var sayılmayacaktır.

ERKEN SOSYAL RİSK TESPİTİ

Devlet ağır kriz ortaya çıktıktan sonra değil risk büyümeden önce destek sunacaktır

Okul devamsızlığı, elektrik kesintisi, kira kaybı, bakım tükenmişliği, aile içi şiddet başvurusu veya sağlık hizmetine erişememe gibi göstergeler yalnız ilgili kurumda kalmayacaktır.

Hassas veri paylaşımı açık hukuk kuralına, ölçülülüğe ve görev sınırına bağlanacak; otomatik risk puanı tek başına hak kısıtlaması doğuramayacaktır.

Erken uyarı sosyal incelemeyi başlatacak, kişiyi suçlu veya yetersiz ilan etmeyecek ve destek teklifi öncelikle gönüllülük temelinde sunulacaktır.

AİLE VE TOPLUM HİZMETLERİ

Aileyi koruma, bireyin iradesini bastırmadan ekonomik, psikolojik ve sosyal kapasiteyi güçlendirecektir

Aile danışmanlığı yalnız boşanmayı önleme amacıyla değil sağlıklı iletişim, ebeveynlik, yas, bağımlılık, bakım yükü ve kriz yönetimi için sunulacaktır.

Evlilik, boşanma veya birlikte yaşam biçimi konusunda idare karar verici olmayacak; hizmet bireyin güvenliği ve özgür iradesini esas alacaktır.

Aile politikalarının başarısı sloganlarla değil çocuk esenliği, şiddetin azalması, bakım yükünün dengelenmesi ve hizmete erişim göstergeleriyle ölçülecektir.

AİLE DANIŞMANLIĞI

Danışmanlık hizmeti sertifika değil yetkinlik, etik ve sonuç takibine dayalı olacaktır

Kamu danışmanları için eğitim, süpervizyon, vaka yükü ve mesleki etik standartları belirlenecektir.

Özel aile danışma merkezleri lisanslanacak, ücret şeffaflığı ve kişisel veri güvenliği bakımından denetlenecektir.

Şiddet bulunan vakalarda uzlaştırma veya ilişkiyi sürdürme baskısı kurulmayacak; güvenlik planı öncelikli olacaktır.

ÇOCUK KORUMA SİSTEMİ

Çocuk koruma ihbar sonrası müdahaleden sürekli risk izleme ve aileyi güçlendirme düzenine geçecektir

Çocuğun üstün yararı her kararın açık ölçütü olacak; yoksulluk tek başına çocuğun aileden ayrılması nedeni sayılamayacaktır.

Sağlık, eğitim, kolluk, adalet ve sosyal hizmet kayıtları görev sınırı içinde aynı çocuk koruma planına bağlanacaktır.

Her koruma kararının amacı, süresi, sorumlusu ve gözden geçirme tarihi bulunacak; belirsiz süreli kurumsal bakım olağan çözüm olmayacaktır.

AİLE YANINDA DESTEK

Çocuğu korumanın ilk yolu güvenli olduğu sürece aileyi ekonomik ve sosyal olarak güçlendirmektir

Sosyal ve ekonomik destek ödemesi eğitim, beslenme, barınma ve bakım ihtiyacına göre düzenli ve öngörülebilir olacaktır.

Aileye yalnız ödeme değil ebeveynlik desteği, psikososyal hizmet, okul bağlantısı ve istihdam danışmanlığı birlikte sunulacaktır.

Destek kesme kararı ani olmayacak; çocuğun yararı ve hanenin geçiş kapasitesi değerlendirilerek kademeli plan yapılacaktır.

KORUYUCU AİLE VE EVLAT EDİNME

Çocuğun kalıcı ve güvenli aile ortamına erişimi şeffaf, uzman ve sürekli izlenen süreçle sağlanacaktır

Koruyucu aile seçimi gelir veya görünüş ölçüsüne indirgenmeyecek; güvenlik, bakım kapasitesi, motivasyon ve eğitim birlikte değerlendirilecektir.

Ailelere yerleştirme öncesi eğitim, düzenli danışmanlık, ekonomik destek ve kriz anında ulaşılabilir uzman desteği sağlanacaktır.

Evlat edinme ve koruyucu aile dosyaları hızlandırılırken çocuk güvenliği kontrolünden taviz verilmeyecek; bekleme süreleri ve gerekçeler izlenebilir olacaktır.

KURUM BAKIMININ DÖNÜŞÜMÜ

Kuruluş bakımı küçük ölçekli, aile benzeri ve bağımsız denetime açık son seçenek olacaktır

Büyük ve kapalı bakım kurumları yerine çocuğun okul, mahalle ve sosyal hayatla bağını koruyan küçük birimler kullanılacaktır.

Her çocuk için eğitim, sağlık, psikolojik destek, aile ilişkisi ve bağımsız yaşama hazırlık planı hazırlanacaktır.

Kuruluşlar haberli denetimin yanında habersiz ziyaret, çocukla gizli görüşme ve bağımsız şikâyet mekanizmasına tabi olacaktır.

BAKIMDAN AYRILAN GENÇLER

Kuruluş veya koruyucu aile bakımından ayrılan gençler barınma, eğitim ve iş desteği olmadan yalnız bırakılmayacaktır

Her genç için en az iki yıl önce başlayan bağımsız yaşam planı hazırlanacak; kimlik, banka hesabı, eğitim, sağlık, barınma ve meslek adımları tamamlanacaktır.

Kamu istihdam hakkı tek başına çözüm sayılmayacak; iş danışmanlığı, mentorluk ve psikososyal destek sürdürülecektir.

Gençlerin kuruma yeniden başvurabilmesi başarısızlık olarak görülmeyecek; geçiş desteği belirli yaşa kadar devam edecektir.

ÇOCUK HAKLARI İZLEME

Çocuklar hizmetin nesnesi değil görüşü alınan hak sahibi olacaktır

Yaş ve gelişim düzeyine uygun biçimde çocuğun görüşü koruma, bakım, yerleştirme ve eğitim kararlarında kayda geçirilecektir.

Çocuklar için bağımsız ve güvenli başvuru kanalı kurulacak; şikâyet bakım veren veya kurum yöneticisi üzerinden geçmek zorunda olmayacaktır.

Çocukların bulunduğu bütün kamu ve özel kuruluşlarda hak ihlali verileri anonimleştirilerek yayımlanacaktır.

KADIN GÜVENLİĞİ

Kadına yönelik şiddet riski tek başvuru, tek güvenlik planı ve kesintisiz takip sistemiyle yönetilecektir

Şiddet başvurusu kolluk, sağlık, adalet veya sosyal hizmette başladığında yeniden anlatma yükü azaltılacak ve ortak risk değerlendirmesi yapılacaktır.

Koruma kararı, güvenli ulaşım, barınma, sağlık, çocuk desteği, hukuki yardım ve ekonomik destek aynı plan içinde sağlanacaktır.

Arabuluculuk, aile birliği veya ekonomik gerekçe şiddet riskinin önüne geçirilmeyecektir.

ŞÖNİM VE SIĞINMA HİZMETLERİ

Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri gerçek vaka koordinasyon merkezi olarak güçlendirilecektir

Merkezler yalnız yönlendirme değil, her vaka için güvenlik planı, sorumlu uzman ve sonuç takibi oluşturacaktır.

Sığınma yerleri gizlilik, güvenlik, çocukların eğitimi, sağlık ve bağımsız yaşama hazırlık bakımından ortak kalite standardına bağlanacaktır.

Barınma süresi idari kolaylık için değil risk ve güçlenme planına göre belirlenecek; çıkış sonrası destek kesilmeyecektir.

KADININ EKONOMİK GÜÇLENMESİ

Şiddetten veya yoksulluktan çıkış, gelir ve bakım desteği olmadan yalnız danışmanlıkla sınırlı kalmayacaktır

İŞKUR, belediyeler ve meslek teşkilatıyla ortak kişisel istihdam planı hazırlanacaktır.

Çocuk bakımı, güvenli ulaşım, geçici kira desteği ve hukuki yardım işe geçiş planının parçası olacaktır.

Programlar kurs sayısıyla değil kalıcı gelir, güvenli çalışma ve yardıma bağımlılığın azalmasıyla ölçülecektir.

ENGELLİ HAKLARI

Engellilik politikası yardım ve bakım ekseninden erişilebilirlik, bağımsız yaşam ve eşit yurttaşlık eksenine taşınacaktır

Engelli bireyin eğitim, iş, ulaşım, konut, dijital hizmet ve kamusal yaşama erişimi bütün kurumların bağlayıcı sorumluluğu olacaktır.

Teşkilat hak koordinasyonu ve bireysel destek planını yürütecek; diğer kurumların erişilebilirlik yükümlülüğünü devralmayacaktır.

Kararlar kişi yerine aileyle görüşülerek alınmayacak; destek ihtiyacı bireyin iradesi ve yaşam tercihiyle birlikte belirlenecektir.

ENGELLİLİK DEĞERLENDİRMESİ

Haklara erişim tek hastalık oranı yerine işlevsel destek ihtiyacına göre değerlendirilecektir

Tıbbi tanı korunacak ancak günlük yaşam, iletişim, hareketlilik, öğrenme, çalışma ve bakım ihtiyacı ayrı ayrı ölçülecektir.

Vatandaş farklı yardımlar için tekrar tekrar rapor almak zorunda kalmayacak; değişmeyen durumlarda gereksiz yenileme kaldırılacaktır.

Değerlendirme kurulları gerekçeli karar verecek ve bağımsız itiraz yolu bulunacaktır.

EVDE BAKIM VE KİŞİSEL DESTEK

Evde bakım yardımı yalnız hane gelirine bağlı ödeme değil bakım kalitesi ve kişisel destek sistemi olacaktır

Bakım verenin eğitimi, dinlenme hakkı, psikolojik desteği ve geçici bakım ihtiyacı hizmet planına eklenecektir.

Engelli veya yaşlı bireyin kişisel asistanlık, gündüz destek, ev uyarlaması ve yardımcı teknoloji seçenekleri değerlendirilecektir.

Ödeme denetimi kişiyi damgalayan ev baskını biçiminde değil hak temelli ve risk esaslı yapılacaktır.

ERİŞİLEBİLİRLİK DENETİMİ

Erişilebilirlik süre uzatmalarıyla ertelenen bir tavsiye değil ölçülebilir kamu yükümlülüğü olacaktır

Kamu binaları, toplu taşıma, dijital hizmetler, eğitim ve sağlık tesisleri ortak erişilebilirlik envanterine alınacaktır.

Eksiklikler önem ve kullanım yoğunluğuna göre takvime bağlanacak; sorumlu kurum ve bütçe kaynağı açıkça gösterilecektir.

Teşkilat standart ve izleme yapacak, teknik uygulama ilgili kurumda kalacak; ihlaller bağımsız hak denetimine açık olacaktır.

YAŞLILIK POLİTİKASI

Yaşlılık yalnız bakım ihtiyacı değil aktif yaşam, gelir güvenliği, sağlık ve toplumsal katılım meselesidir

Yaşlı bireyin evinde güvenli yaşamı, sosyal bağları, ulaşımı, dijital erişimi ve karar hakkı birlikte ele alınacaktır.

Yalnızlık ve ihmal riski mahalle temelli ziyaret, aktif yaşam merkezi ve gönüllü ağlarla erken belirlenecektir.

Hizmetler yaşlı bireyi otomatik olarak kurum bakımına yönlendirmeyecek; evde ve toplum içinde yaşama seçenekleri öncelikli olacaktır.

HUZUREVİ VE BAKIM KURULUŞLARI

Yaşlı bakım kuruluşları yaşam kalitesi, personel yeterliği ve hak güvenliği üzerinden lisanslanacaktır

Kamu, özel ve vakıf kuruluşları aynı asgari bakım standardına tabi olacaktır.

Personel sayısı yalnız yatak sayısına değil bağımlılık düzeyi, gece vardiyası ve sağlık ihtiyacına göre belirlenecektir.

Kuruluşlarda kötü muamele, ilaçla sakinleştirme, mali istismar ve izolasyon riskine karşı bağımsız denetim uygulanacaktır.

DEMANS VE UZUN SÜRELİ BAKIM

Demans ve ağır bakım ihtiyacı sağlık ile sosyal hizmetin ortak planında yönetilecektir

Tanı sonrası aileye bakım eğitimi, güvenlik düzenlemesi, gündüz destek ve dinlenme hizmeti sunulacaktır.

Sağlık Teşkilatı klinik tedaviyi, Aile ve Sosyal Dayanışma Teşkilatı bakım ve sosyal destek planını yürütecektir.

Uzun süreli bakım finansmanı açık ölçütlere ve sürdürülebilir mali plana bağlanacaktır.

SOSYAL YARDIM HAKKI

Sosyal yardım lütuf veya yerel takdir değil kanunda ölçütleri belirlenmiş, gerekçeli karara bağlı bir hak olacaktır

Gelir, hane yapısı, zorunlu gider, engellilik, bakım yükü ve bölgesel yaşam maliyeti ortak değerlendirme sistemine alınacaktır.

Başvurunun kabul veya reddi gerekçesi vatandaşın anlayacağı dille gösterilecek; eksik bilgi için makul tamamlama süresi verilecektir.

Benzer durumdaki haneler arasında ilçe veya vakıf farkından kaynaklanan keyfî sonuçlar azaltılacaktır.

SOSYAL YARDIMLARIN SADELEŞTİRİLMESİ

Çok sayıdaki küçük ve parçalı yardım programı yaşam ihtiyacına göre birleşik destek paketlerine dönüştürülecektir

Gıda, yakacak, eğitim, konut ve aile destekleri vatandaşın ayrı ayrı başvuracağı programlar olmaktan çıkarılacaktır.

Temel gelir desteği, çocuk desteği, bakım desteği ve acil durum desteği gibi anlaşılır ana başlıklar oluşturulacaktır.

Hak sahibinin toplam desteği, süresi ve geçiş planı tek ekranda görülecektir.

BÜTÜNLEŞİK SOSYAL YARDIM BİLGİ SİSTEMİ

Bilgi sistemi yalnız kontrol aracı değil hızlı hak tahsisi ve vatandaşın kendi kaydını görme aracı olacaktır

Kamu kayıtları başvuru sahibinden yeniden belge istemeden kullanılacak; yanlış veri nedeniyle otomatik ret verilmeyecektir.

Vatandaş kullanılan veriyi, erişen kurumu ve kararın dayanağını görebilecek; yanlış kaydı tek başvuruyla düzeltebilecektir.

Algoritmik risk işareti yalnız inceleme başlatacak, insan kararı ve gerekçe olmadan hak kesilmeyecektir.

SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKIFLARI

Vakıfların yerel erişim gücü korunacak, karar ölçütleri ve hesap verme düzeni ulusal standarda bağlanacaktır

Vakıflar yerel sosyal inceleme, acil destek ve sahaya erişimde görev yapacaktır.

Mütevelli heyeti takdiri benzer haneler arasında farklılık yaratmayacak biçimde açık puanlama, gerekçe ve itiraz kurallarına tabi olacaktır.

Vakıf personelinin özlük, eğitim ve mesleki yeterlilik standardı ülke genelinde eşitlenecektir.

NAKDÎ YARDIM VE SOSYAL HİZMET AYRIMI

Ödeme kararı ile sosyal hizmet uzmanının mesleki vaka kararı birbirine baskı kurmayacaktır

Nakdî yardım birimi gelir ve hak ölçütlerini uygularken sosyal hizmet uzmanı güvenlik, bakım ve güçlenme planını hazırlayacaktır.

Yardım almak danışmanlık veya özel hayata müdahale şartına bağlanmayacaktır.

Sosyal hizmet planına katılmama yalnızca açık güvenlik riski bulunmadıkça otomatik yardım kesme nedeni olmayacaktır.

ÇOCUK VE AİLE ODAKLI YOKSULLUKLA MÜCADELE

Yoksulluk yalnız hane gelirine değil çocuğun gelişimi ve temel hizmetlere erişimine göre izlenecektir

Beslenme, okul devamı, sağlık, barınma, internet ve güvenli çalışma ortamı çocuk yoksulluğu göstergelerine eklenecektir.

Destekler çocuğun okula devamını güçlendirecek, ancak aileyi cezalandıran otomatik kesinti mekanizmasına dönüşmeyecektir.

Yerel yoksulluk haritaları bütçe ve hizmet planlamasında kullanılacak; kişilerin kimliği kamuya açıklanmayacaktır.

BARINMA VE EVSİZLİK

Geçici barınma, sosyal yardım ve kalıcı konuta geçiş tek programda birleştirilecektir

Sokakta yaşayan, tahliye riski bulunan veya şiddet nedeniyle evini terk eden kişiler farklı kapılara yönlendirilmeyecektir.

Acil barınma yanında kimlik, sağlık, gelir, bağımlılık tedavisi, iş ve kalıcı konut planı hazırlanacaktır.

Kalıcı sosyal konut üretimi Şehircilik, Konut ve Yapı Güvenliği Teşkilatında kalacak; bu teşkilat hak sahipliği ve sosyal destek planını yürütecektir.

BAĞIMLILIK VE AİLE DESTEĞİ

Bağımlılık sorunu yalnız güvenlik veya tedavi konusu değil aile ve sosyal işlevsellik meselesi olarak ele alınacaktır

Sağlık Teşkilatı tedaviyi yürütürken sosyal hizmet birimi aile danışmanlığı, barınma, iş ve takip desteğini sağlayacaktır.

Çocukların güvenliği ve bakım ihtiyacı ayrı değerlendirilerek aile bütünlüğü adına risk görmezden gelinmeyecektir.

Tedavi sonrası yeniden topluma katılım planı olmadan dosya kapatılmayacaktır.

ŞEHİT YAKINLARI VE GAZİLER

Haklar tek dosyada, saygın ve başvurusuz işleyen bir kamu hizmetine dönüştürülecektir

Tazminat, istihdam, eğitim, sağlık, ulaşım ve sosyal destek hakları kurumlar arası veriyle otomatik başlatılacaktır.

Hak sahibinden olay ve yakınlık bilgisini tekrar tekrar belgelemesi istenmeyecektir.

Hizmetler siyasi görünürlük aracı olmayacak; eşitlik, mahremiyet ve kişisel tercih esas alınacaktır.

AFET VE ACİL SOSYAL DESTEK

Afet sonrası psikososyal destek, aile birleşimi ve sosyal yardım Afet Teşkilatıyla ortak plana bağlanacaktır

Afet ve Acil Durum Teşkilatı kriz komutasını yürütürken bu teşkilat kırılgan grupların tespiti, aile birleşimi ve sosyal destekten sorumlu olacaktır.

Geçici barınma alanlarında çocuk güvenliği, engelli erişimi, yaşlı desteği ve şiddet riskine karşı uzman ekip bulunacaktır.

Afet yardımları düzenli sosyal yardım dosyasından ayrılacak ancak hak sahibinin yeniden başvuru yükü azaltılacaktır.

SOSYAL HİZMET MESLEKLERİ

Sosyal hizmet uzmanı, psikolog, çocuk gelişimci ve bakım personeli için açık yetki ve meslek standardı kurulacaktır

Her mesleğin hangi kararı verebileceği, hangi dosyayı yürüteceği ve hangi süpervizyona tabi olduğu belirlenecektir.

Meslek dışı görevlendirme ve yalnız evrak üretimine dayalı çalışma azaltılacaktır.

Vaka yükü üst sınırı, saha güvenliği, tükenmişlik desteği ve düzenli mesleki eğitim güvence altına alınacaktır.

VAKA YÖNETİMİ VE SÜPERVİZYON

Zor dosyalarda uzman yalnız bırakılmayacak, kararlar mesleki danışma ve kayıtla desteklenecektir

Çocuk koruma, şiddet, ağır ihmal ve çoklu ihtiyaç vakalarında ekip kararı uygulanacaktır.

Süpervizyon idari emir değil mesleki kalite ve hata önleme mekanizması olacaktır.

Karar değişiklikleri dosyada gerekçesiyle görülecek; siyasi veya kişisel müdahale kayıt dışı bırakılamayacaktır.

ÖZEL VE SİVİL HİZMET SUNUCULARI

Özel kuruluşlar ve sivil toplum kamu hizmetini destekleyebilir; hak kararı ve temel denetim devredilemez

Bakım, danışmanlık ve rehabilitasyon kuruluşları açık lisans ve kalite standardına tabi olacaktır.

Kamu finansmanı alan kuruluşların sahiplik yapısı, personel niteliği, hizmet sonucu ve denetim raporları açıklanacaktır.

Hak sahipliği, çocuk koruma veya zorlayıcı müdahale kararı özel kuruluşa bırakılamayacaktır.

BAKIM HİZMETLERİ KALİTE KURULU

Bakım kuruluşlarının denetimi günlük yaşam kalitesi ve hak güvenliği üzerinden bağımsızlaştırılacaktır

Kurul çocuk, engelli ve yaşlı bakımına özgü ayrı kalite göstergeleri belirleyecektir.

Denetimler dosya ve bina kontrolüyle sınırlı kalmayacak; hizmet alanlarla gizli görüşme ve sonuç takibi içerecektir.

Ağır ihlallerde kuruluşun yanında sorumlu yönetici ve meslek personeli için de yaptırım uygulanacaktır.

ŞİKÂYET VE İTİRAZ SİSTEMİ

Vatandaş yardım, bakım ve koruma kararlarına tek kanaldan ve misilleme korkusu olmadan itiraz edebilecektir

Başvurular hizmeti veren birimin içinde kaybolmayacak; bağımsız inceleme hattına yönlendirilecektir.

Çocuklar, engelliler, yaşlılar ve kurum bakımındaki kişiler için erişilebilir ve gizli başvuru yöntemleri bulunacaktır.

İtiraz süresince hayati veya temel destek otomatik olarak kesilmeyecektir.

DİJİTAL HİZMET VE YÜZ YÜZE ERİŞİM

Dijital başvuru hizmeti kolaylaştıracak, dijital imkânı olmayanı hak dışına itmeyecektir

Vatandaş e-Devlet üzerinden başvuru, belge, ödeme ve dosya aşamasını görebilecektir.

Yaşlı, engelli, okuryazarlığı sınırlı veya internet erişimi olmayan kişiler için sosyal hizmet merkezleri ve gezici ekipler korunacaktır.

Dijital tercih yapmamak hizmetin gecikmesi veya daha düşük kaliteyle sunulması sonucunu doğurmayacaktır.

VERİ GÜVENLİĞİ VE MAHREMİYET

Sosyal hizmet verisi en hassas kamu verilerinden biri olarak görevle sınırlı erişime tabi olacaktır

Şiddet, sağlık, çocuk koruma, engellilik ve aile ilişkisi verileri ayrı güvenlik katmanlarında tutulacaktır.

Personel yalnız yürüttüğü dosyaya erişebilecek; her erişim kayda alınacak ve vatandaş tarafından görülebilecektir.

Veri analizi hizmet planlaması için anonimleştirilmiş biçimde yapılacak; ticari veya siyasi profilleme yasak olacaktır.

YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ KARARLAR

Yapay zekâ önceliklendirme ve hata tespiti yapabilir; insan onurunu etkileyen nihai kararı veremez

Sistem eksik kayıt, tekrar ödeme, gecikmiş hizmet veya yüksek riskli dosyaları işaretleyebilir.

Yardım kesme, çocuğu aileden ayırma, kuruma yerleştirme veya şiddet riskini düşürme kararı yalnız algoritmaya bırakılamaz.

Kullanılan modelin verisi, hata oranı ve itiraz yolu bağımsız denetime açık olacaktır.

YEREL YÖNETİMLERLE GÖREV PAYLAŞIMI

Belediyelerin sosyal hizmet kapasitesi ulusal hak standardını tamamlayacak, paralel ve belirsiz yardım sistemi oluşturmayacaktır

Belediyeler yerel erişim, gündüz bakım, evde destek, sosyal yaşam ve acil yardım hizmetleri sunabilecektir.

Ulusal hak programları ikamet edilen belediyenin mali gücüne göre değişmeyecektir.

Ortak veri ve yönlendirme sistemi mükerrer yardımı önlerken belediyenin yerel yenilik alanını koruyacaktır.

SAĞLIK, EĞİTİM VE İSTİHDAM BAĞLANTISI

Sosyal hizmet dosyası diğer kurumlara sevk edilen değil sonuç alınana kadar takip edilen ortak plan olacaktır

Sağlık ihtiyacı Sağlık Teşkilatına, okul ve erken çocukluk ihtiyacı Eğitim Teşkilatına, işe geçiş ihtiyacı Çalışma Teşkilatına görevli yönlendirmeyle aktarılacaktır.

Sorumlu sosyal hizmet uzmanı hizmetin gerçekten başlayıp başlamadığını takip edecektir.

Diğer kurumların görevini bu teşkilat üstlenmeyecek; ancak vatandaşın kurumlar arasında kaybolmasına izin vermeyecektir.

TAŞRA TEŞKİLATI

İl müdürlükleri politika ve kalite koordinasyonu, sosyal hizmet merkezleri ise doğrudan vaka yönetimi yürütecektir

İl müdürlükleri personel planı, kuruluş denetimi, bölgesel risk analizi ve kurumlar arası koordinasyondan sorumlu olacaktır.

İlçe düzeyindeki sosyal hizmet merkezleri başvuru, sosyal inceleme, vaka planı ve takip yapacaktır.

Taşra kadroları nüfusa değil sosyal risk, coğrafya, ulaşım ve kuruluş yüküne göre dağıtılacaktır.

GEZİCİ VE EVDE HİZMET EKİPLERİ

Kırsal, uzak ve hareket kabiliyeti sınırlı vatandaş için hizmet kişinin bulunduğu yere ulaşacaktır

Gezici ekipler düzenli takvimle köy ve uzak ilçelerde başvuru, sosyal inceleme ve danışmanlık sunacaktır.

Ev ziyareti önceden bilgilendirme, mahremiyet ve personel güvenliği kurallarına bağlı olacaktır.

Ziyaret yalnız yardım kontrolü değil ihtiyaç tespiti ve hizmet bağlantısı amacıyla yapılacaktır.

PERSONEL VE LİYAKAT

Atama ve yükselme siyasi yakınlığa değil mesleki yeterlik, saha deneyimi ve etik kayda dayanacaktır

Uzman, yönetici ve kuruluş müdürü için görev alanına özgü eğitim ve deneyim ölçütleri belirlenecektir.

Saha performansı dosya kapatma sayısıyla değil güvenli sonuç, tekrar risk ve hizmete erişim üzerinden değerlendirilecektir.

Hukuka veya meslek etiğine aykırı talimata karşı personel güvencesi kurulacaktır.

ÇIKAR ÇATIŞMASI

Bakım ve yardım sektörleriyle ilişkiler açık beyan ve görevden çekilme kurallarına bağlanacaktır

Özel bakım kuruluşu, danışmanlık merkezi veya tedarikçiyle mali bağı bulunan yönetici ilgili karara katılamayacaktır.

Görevden ayrılan üst yöneticiler belirli süre denetledikleri kuruluşlarda görev alamayacaktır.

Bağış, sponsorluk ve hizmet alımı kararları açık kayıt ve rekabet kurallarına tabi olacaktır.

BÜTÇE VE KAYNAK DAĞILIMI

Kaynaklar geçmiş harcamaya göre değil sosyal risk ve ölçülebilir ihtiyaca göre dağıtılacaktır

İl ve ilçelerin çocuk yoksulluğu, yaşlılık, engellilik, şiddet, bakım ve barınma göstergeleri bütçe formülüne girecektir.

Nakdî yardım, personel, bakım kuruluşu ve önleyici hizmet bütçeleri ayrı görülecektir.

Bütçe kesintileri temel hak sahiplerinin ödemesini veya güvenlik hizmetini ani biçimde durduramayacaktır.

PERFORMANS VE AÇIK RAPORLAMA

Başarı dağıtılan yardım veya açılan kuruluş sayısıyla değil insanın hayatındaki kalıcı sonuçla ölçülecektir

Çocuğun aile yanında güvenli kalması, şiddet tekrarının azalması, engelli bireyin bağımsız yaşaması ve yaşlının hizmete erişimi temel göstergeler olacaktır.

Başvuru süresi, ret gerekçesi, itiraz sonucu, kuruluş ihlali ve personel vaka yükü il bazında yayımlanacaktır.

Kişisel veriler korunacak; ancak kamu hizmetinin başarısızlığı istatistiklerin arkasına gizlenmeyecektir.

BAĞIMSIZ DENETİM

Teşkilatın mali, idari, mesleki ve hak temelli denetimi farklı kurumlarca yürütülecektir

Sayıştay bütçe, ödeme ve hizmet alımlarını; idari yargı işlemlerin hukukiliğini denetleyecektir.

Kamu Denetçiliği ve insan hakları kurumları kötü muamele, ayrımcılık ve hakka erişim şikâyetlerini inceleyecektir.

Bakım kuruluşlarında mesleki kalite denetimi ayrı kurulca yapılacak; iç denetim tek güvence sayılmayacaktır.

KURUMLAR ARASI SINIRLAR

Teşkilat sosyal dayanışmayı yönetir; sağlık, eğitim, konut, çalışma ve adalet kurumlarının yerine geçmez

Sağlık hizmeti Sağlık Teşkilatında, eğitim Eğitim Teşkilatında, istihdam Çalışma Teşkilatında ve konut üretimi Şehircilik Teşkilatında kalacaktır.

Mahkemeler velayet, evlat edinme ve özgürlüğü sınırlayan kararları verir; kolluk güvenlik tedbirlerini uygular.

Bu teşkilat ihtiyacı belirler, hakka erişimi sağlar, vaka planını koordine eder ve sonuç alınana kadar takibi sürdürür.

GEÇİŞ PLANI

Yeni sisteme geçiş hizmet kesintisi olmadan üç aşamada yapılacaktır

İlk aşamada bütün yardım programları, kuruluşlar, personel, sözleşmeler, veri sistemleri ve vaka yükleri envantere alınacaktır.

İkinci aşamada tek sosyal destek dosyası, ortak başvuru, görev ayrımı ve ilçe merkezlerinin personel standardı uygulanacaktır.

Üçüncü aşamada bakım kalite kurulu, bağımsız itiraz, sonuç temelli bütçe ve açık performans sistemi tam olarak devreye girecektir.

VATANDAŞIN HAYATINDAKİ SONUÇ

İnsan ihtiyacını tekrar tekrar anlatmadan doğru desteğe ulaşacak ve dosyasının sonucunu takip edebilecektir

Bir aile yardım, bakım, çocuk, engelli veya şiddet riski için ayrı kapılarda yeniden başlamak zorunda kalmayacaktır.

Her kişi hangi hakka sahip olduğunu, kararın gerekçesini, sorumlu uzmanı, ödeme tarihini ve itiraz yolunu görebilecektir.

Devlet yalnız kriz anında para veren değil riski erken fark eden, insan onurunu koruyan ve bağımsız yaşama kapasitesini güçlendiren bir dayanışma sistemi olacaktır.