BAĞIMSIZ YARGIYA KUSURSUZ KAMU HİZMETİ

Adalet Hizmetleri Teşkilatı

Mahkemeler kararını bağımsız verecek; teşkilat ise adliyeden infaza, UYAP’tan icraya kadar bütün hizmet zincirini liyakat, süre, güvenlik ve insan onuru ölçüleriyle işletecek.

Bu sayfa mevcut Adalet Bakanlığının merkez, taşra, yurt dışı ve bağlı kuruluş yapısını sıfırdan inceler; Millî Liyakat Anayasası’nın 81, 91, 92 ve 93. maddelerine göre yargısal yetki ile adalet hizmetini kesin biçimde ayıran yeni teşkilatı adım adım kurar. Her bölüm, bugünkü sorundan görev haritasına, yöneticilikten dijital altyapıya, infazdan denetime ve geçiş planına kadar bir önceki bölümün mantıksal devamıdır.

BUGÜNKÜ TEMEL SORUN

Adalet hizmeti ile yargı yetkisi aynı şey değildir; birbirine karıştığında hem bağımsızlık hem hizmet kalitesi zarar görür

Vatandaş adliyeye girdiğinde mahkemenin kararından önce kayıt, tebligat, kalem, bilirkişi, tercüme, dijital sistem, icra ve infaz gibi çok sayıda kamu hizmetiyle karşılaşır. Bu hizmetlerin gecikmesi veya düzensizliği, hâkim bağımsız olsa bile adalete fiilî erişimi zayıflatır.

Mevcut Adalet Bakanlığı aynı anda mevzuat hazırlama, personel, ceza işleri, hukuk işleri, infaz, adli sicil, bilgi işlem, icra, mağdur desteği, eğitim, dış ilişkiler ve destek hizmetleri yürütmektedir. Bu geniş yapı, yargısal alanla idari hizmet alanı arasındaki sınırların vatandaş tarafından anlaşılmasını güçleştirir.

Yeni modelin ilk ilkesi açıktır: Adalet Hizmetleri Teşkilatı mahkemenin yerine karar vermez; mahkemenin bağımsız, hızlı, güvenli ve erişilebilir biçimde çalışabilmesi için gereken idari sistemi kurar.

SORUNUN KÖKÜ

Merkezî makamın personel, bütçe, teftiş ve teknik altyapı üzerindeki geniş etkisi dolaylı baskı ihtimali üretir

Yargıya açık talimat verilmesi yasak olsa da bütçe, bina, personel, bilişim, müfettişlik ve idari görevlendirme gibi araçlar yanlış kullanıldığında karar ortamını dolaylı biçimde etkileyebilir. Bu nedenle yalnız emir yasağı değil, idari yetkilerin yapısal sınırı da güvence altına alınmalıdır.

Hâkim ve savcıların meslek işlemleri Hâkimler ve Savcılar Kuruluna ait olmasına rağmen mevcut düzende bazı personel ve adaylık süreçleri Bakanlık birimlerince hazırlanmakta, mahkemelerin kurulması veya faaliyete geçirilmesi farklı organların ortak işlemlerine bağlı bulunmaktadır. Yetki haritası açık değilse sorumluluk da dağılır.

Çözüm, adalet hizmetini yönetimsiz bırakmak değil; yargısal yetkiyi, meslek yönetimini ve idari hizmeti üç ayrı kurumsal çizgi hâlinde kesin biçimde ayırmaktır.

MEVCUT YÖNETSEL ŞEMA

Bugünkü Adalet Bakanlığı merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatıyla çok katmanlı bir yapıdır

2025 faaliyet raporuna göre merkez yapıda Teftiş Kurulu; Ceza İşleri, Hukuk İşleri, Mevzuat, Ceza ve Tevkifevleri, Adli Sicil ve İstatistik, Dış İlişkiler, Personel, Hukuk Hizmetleri ve Bilgi İşlem genel müdürlükleri bulunmaktadır. Bunlara strateji, insan hakları, eğitim, icra, destek, mağdur hizmetleri, iç denetim ve acil durum birimleri eşlik etmektedir.

Bağlı kuruluşlar arasında Adli Tıp Kurumu ile Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İşyurtları Kurumu; ilgili kuruluş olarak Türkiye Adalet Akademisi yer almaktadır. Adliyeler, bölge mahkemeleri, icra müdürlükleri, ceza infaz kurumları ve yurt dışı adalet müşavirlikleri geniş taşra ve dış ağını oluşturur.

Bu tecrübe ve uzmanlık kaybolmamalıdır. Ancak yeni teşkilatta birimler, mevcut unvanları korumak için değil; açık görev, sonuç, bağımsızlık sınırı ve vatandaş hizmeti mantığıyla yeniden kurulmalıdır.

ANAYASAL DAYANAK

Adalet Hizmetleri Teşkilatı yürütmenin parçasıdır; yargı yetkisinin sahibi değildir

Millî Liyakat Anayasası’nın 81. maddesi yürütme hizmetlerinin Başbakanın anayasal sorumluluğu altında teşkilatlar eliyle yürütülmesini öngörür. Aynı madde adalet hizmetlerinde işlem süresi, hata oranı, erişilebilirlik, dijitalleşme ve vatandaş memnuniyetinin ölçülmesini ister.

Anayasa’nın 91. maddesi mahkemelere ve yargı mensuplarına emir, talimat, tavsiye veya telkini kesin biçimde yasaklar. 92. madde ise adalet hizmetlerinin idari işleyişinin, yargısal takdire dokunmadan liyakat, verimlilik ve şeffaflıkla denetlenebileceğini düzenler.

Bu iki alan birlikte okunur: Teşkilat güçlü bir hizmet kurumu olacak, fakat hiçbir idari başarı hedefi yargısal karar içeriğine müdahale gerekçesi yapılamayacaktır.

DÖNÜŞÜMÜN ANA İLKESİ

Bakanlık modeli yerine görev sınırı kanunla çizilmiş bir hizmet teşkilatı kurulacaktır

Adalet Bakanlığı adı ve siyasi makam merkezli hiyerarşi kaldırılarak Adalet Hizmetleri Teşkilatı kurulacaktır. Teşkilat Başkanı, Başbakan tarafından açık liyakat ölçütleri ve gerekçeli işlemle atanacak; mahkemeler, savcılıklar ve HSK üzerinde üstünlük kuramayacaktır.

Teşkilatın görevi adliye hizmetlerini, adli destek sistemini, infazı, icra hizmetlerini, adli sicili, dijital altyapıyı, uluslararası adli yardımlaşmayı ve kurumsal kaynakları yönetmektir. Hâkim-savcı ataması, nakli, terfisi ve disiplini HSK’de kalacaktır.

Böylece vatandaş açısından tek ve güçlü hizmet sorumlusu oluşurken, yargı bağımsızlığı bakımından aşılmaz bir yetki duvarı kurulacaktır.

TEŞKİLAT BAŞKANI

Başkan hukuk bilgisi kadar büyük ölçekli kamu hizmeti yönetme yeterliğine sahip olacaktır

Başkan adayında en az on yıllık fiilî yöneticilik tecrübesi, hukuk ve adalet hizmetleri bilgisi, bütçe yönetimi, dijital dönüşüm, insan kaynağı, kriz yönetimi ve etik güvenilirlik aranacaktır. Sadece hâkimlik, savcılık veya akademik unvan tek başına yeterli olmayacaktır.

Atama ilanı, yeterlik ölçütleri ve adayın hizmet programı kamuya açıklanacaktır. Başbakanın atama kararı; adayın neden uygun bulunduğunu, çıkar çatışması incelemesini ve performans taahhütlerini içeren ayrıntılı gerekçeyle yayımlanacaktır.

Başkan görevden alınırken de somut başarısızlık, ağır etik ihlal, kanuna aykırılık veya plan hedeflerinden gerekçesiz sapma gösterilmek zorundadır. Kişisel sadakat veya siyasi anlaşmazlık görevden alma sebebi olamaz.

YENİ MERKEZ YAPISI

Merkez teşkilatı on iki açık hizmet alanı etrafında sadeleştirilecektir

Yeni yapı; Adliye Hizmetleri, Ceza Adaleti Hizmetleri, Hukuk ve Alternatif Çözüm Hizmetleri, Ceza İnfaz ve Topluma Dönüş, İcra ve İflas Hizmetleri, Adli Destek ve Mağdur Hakları, Adli Sicil ve Resmî Veri, Dijital Adalet Sistemleri, Uluslararası Adli İş Birliği, Mevzuat ve Hukuk Kalitesi, İnsan Kaynağı ve Meslek Eğitimi ile Kurumsal Kaynak ve Dayanıklılık başkanlıklarından oluşacaktır.

Teftiş ve iç denetim aynı şey olmayacaktır. Hizmet Teftiş Kurulu idari işleyişi ve personel davranışını incelerken, İç Denetim birimi mali ve yönetsel süreçleri risk esaslı denetleyecektir; ikisi de yargısal kanaati inceleyemeyecektir.

Basın, özel kalem ve benzeri makam merkezli birimler en küçük ölçekte tutulacak; kaynakların ana bölümü doğrudan hizmet üreten birimlere ayrılacaktır.

ADLİYE HİZMETLERİ

Her adliye için ölçülebilir ve ülke çapında eşit bir hizmet standardı kurulacaktır

Adliye binaları, kalem hizmetleri, duruşma salonları, erişilebilirlik, tercüme, arşiv, güvenlik, danışma ve teknik destek tek hizmet standardına bağlanacaktır. Vatandaşın aldığı hizmet il veya ilçeye göre keyfî biçimde değişmeyecektir.

Her işlem için hedef süre, sorumlu birim, belge listesi ve başvuru yolu ilan edilecektir. Dosyanın yargısal içeriği gizli kalırken, idari işlemin hangi aşamada olduğu güvenli sistemden görülebilecektir.

Adliye yöneticileri hâkimlere bağlı hizmet personeli değil, bağımsız yargıya destek veren profesyonel kamu yöneticileri olarak seçilecek; görevleri karar içeriği değil hizmet kalitesi üzerinden değerlendirilecektir.

HÂKİM VE SAVCI PERSONELİ

Meslek yönetimi bütünüyle HSK’de kalacak; teşkilat yalnız doğrulanmış hizmet verisi sağlayacaktır

Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, ataması, nakli, terfisi, disiplini ve meslekten çıkarılması Hâkimler ve Savcılar Kuruluna ait olacaktır. Adalet Hizmetleri Teşkilatı bu işlemlerde karar, teklif veya siyasi görüş makamı olmayacaktır.

Teşkilat yalnız mahkemelerin iş yükü, personel ihtiyacı, bina kapasitesi ve teknik altyapısı hakkında nesnel veri üretir. Bu veriler HSK’ye ve kamuoyuna aynı yöntemle sunulur; kişiye özgü yönlendirme veya kapalı liste hazırlanamaz.

Hâkim ve savcı yardımcılığına ilişkin sınav ve eğitim koordinasyonu ÖSYM, Türkiye Adalet Akademisi ve HSK arasında yürütülür; Teşkilat yalnız lojistik ve bütçe desteği sağlar.

YARDIMCI YARGI PERSONELİ

Zabıt kâtibi, yazı işleri, icra ve destek personeli açık kariyer sistemine kavuşacaktır

Yardımcı yargı personelinin alımı merkezi ilan, nesnel sınav ve kayıt altındaki uygulama ölçümüyle yapılacaktır. Mülakat kullanılacaksa yalnız görevin gerektirdiği beceriyi ölçen yapılandırılmış yöntem uygulanacak ve puan gerekçesi saklanacaktır.

Görevde yükselme, uzmanlaşma, bölgesel hizmet ve sürekli eğitim birbirine bağlanacaktır. Personel açığı geçici görevlendirmelerle yıllarca kapatılmayacak; iş yükü verisine göre kadro planı otomatik güncellenecektir.

Çalışanların hata bildirmesi, kötü uygulamayı raporlaması ve etik ihbarda bulunması güvence altına alınacak; yöneticinin keyfî sicil veya sürgün etkisi önlenecektir.

DİJİTAL ADALET VE UYAP

UYAP hizmet aracı olacak; yargısal karar üreten görünmez bir algoritmaya dönüşmeyecektir

Dijital Adalet Sistemleri Başkanlığı UYAP, e-tebligat, e-duruşma, vatandaş ve avukat portalları ile belge güvenliğini yönetecektir. Sistem kesintileri, siber saldırılar ve veri kaybı için yedekli altyapı ve bağımsız güvenlik testleri zorunlu olacaktır.

Yapay zekâ yalnız sınıflandırma, süre uyarısı, belge kontrolü ve anonim analiz gibi yardımcı işlerde kullanılabilir. Bir kişinin suçluluğu, cezası, tutuklanması veya davanın sonucu hakkında bağlayıcı öneri üretemez.

Her otomatik işlem açıklanabilir, kayda alınabilir ve insan denetimine açık olacaktır. Kişisel Veriler ve Dijital Haklar Kurumu ile bağımsız teknik denetçiler sistemi düzenli inceleyecektir.

ADLİ SİCİL VE RESMÎ VERİ

Adli sicil vatandaşın hayatını sınırsız süre izleyen bir gölge cezaya dönüşmeyecektir

Adli sicil kayıtlarının oluşturulması, düzeltilmesi, silinmesi ve arşivlenmesi açık hukuk kurallarına bağlanacaktır. Hatalı kayıt için hızlı düzeltme yolu ve işlem süresi bulunacaktır.

Adalet istatistikleri bireysel dosyaları açığa çıkarmadan mahkeme türü, süre, bozma, infaz, icra ve erişim verilerini yayımlayacaktır. Veri üretim yöntemi TÜİK ile uyumlu olacak ve geçmiş seriler keyfî biçimde değiştirilemeyecektir.

İstatistik bir başarı propagandası değil, sorun tespit aracıdır. Gecikme, bölgesel eşitsizlik ve sistem hataları da başarı verileriyle aynı açıklıkta yayımlanacaktır.

CEZA İNFAZ SİSTEMİ

İnfaz güvenlik, insan onuru ve topluma dönüş hedeflerini birlikte taşıyacaktır

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü yerine Ceza İnfaz ve Topluma Dönüş Başkanlığı kurulacaktır. Kurumların kapasitesi, güvenliği, sağlık hizmeti, eğitim, aile bağı ve yeniden suç işleme oranı birlikte ölçülecektir.

Tutuklu ile hükümlü, çocuk ile yetişkin, sağlık ihtiyacı bulunanlarla yüksek güvenlik riski taşıyanlar bilimsel ve hukuki ölçütlerle ayrılacaktır. Aşırı doluluk kalıcı yönetim yöntemi kabul edilmeyecektir.

Bağımsız izleme kurulları habersiz ziyaret yapabilecek; kötü muamele iddiaları delil güvenliği korunarak savcılığa ve ilgili denetim organlarına aktarılacaktır. Teşkilat kendi ihlalini kapalı biçimde soruşturan tek merci olmayacaktır.

İŞYURTLARI VE MESLEK EDİNDİRME

Ceza infaz üretimi ucuz emek sistemi değil, meslek ve topluma dönüş aracı olacaktır

Mevcut İşyurtları Kurumu, Ceza İnfaz Meslek ve Üretim Kurumu olarak yeniden düzenlenecektir. Üretim faaliyeti eğitim planına, iş güvenliğine, adil karşılığa ve tahliye sonrası istihdam hedeflerine bağlanacaktır.

Hükümlünün emeği zorunlu ticari kazanç aracına dönüştürülemez. Gelirin paylaşımı, mağdur yükümlülükleri, aile desteği ve tahliye sonrası birikim açık kurallarla belirlenir.

Kurumun şirketleşmesi veya denetimsiz satın alma alanı oluşturması engellenir. Bütün işletmeler Sayıştay denetimine ve kamu ihale şeffaflığına tabi olur.

İCRA VE İFLAS HİZMETLERİ

Mahkeme kararının uygulanmadığı yerde adalet tamamlanmış sayılmayacaktır

İcra ve İflas Hizmetleri Başkanlığı, icra müdürlüklerinin personelini, dijital altyapısını, satış sistemini ve hizmet standardını yönetecektir. Dosya dağıtımı otomatik, izlenebilir ve iş yüküne göre yapılacaktır.

Haciz, muhafaza ve satış işlemleri borçlunun insan onuru ile alacaklının hakkı arasında ölçülülük gözetilerek yürütülecektir. Temel yaşam araçları, konut ve küçük işletme varlıkları için sosyal koruma sınırları kanunda açıkça gösterilecektir.

E-satış sistemi bağımsız değerleme, açık teklif geçmişi ve çıkar çatışması denetimiyle çalışacaktır. İcra personeliyle alıcı, bilirkişi veya takip tarafı arasındaki gizli ilişkilere ağır yaptırım uygulanacaktır.

ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜMÜ

Arabuluculuk ve uzlaştırma mahkemeye erişimi engelleyen zorunlu kapıya dönüşmeyecektir

Hukuk ve Alternatif Çözüm Hizmetleri Başkanlığı arabuluculuk, uzlaştırma ve diğer barışçıl çözüm yollarının standartlarını yönetecektir. Amaç mahkeme istatistiğini güzelleştirmek değil, tarafların özgür ve bilgili iradeyle adil çözüme ulaşmasıdır.

Zorunlu başvuru öngörülen alanlarda ücretsiz ilk görüşme, süre koruması ve zayıf tarafın hukuki destek hakkı güvence altına alınacaktır. Şiddet, ağır güç eşitsizliği veya kamu düzeni gerektiren uyuşmazlıklar uygun olmayan süreçlere yönlendirilmeyecektir.

Arabulucu ve uzlaştırmacı seçimi şeffaf listeden, tarafsız ve denetlenebilir yöntemle yapılacaktır. Başarı yalnız anlaşma oranıyla değil, anlaşmanın kalıcılığı ve hak kaybı üretmemesiyle ölçülecektir.

MAĞDUR VE KIRILGAN GRUPLAR

Adalet sistemi mağduru dosyanın kenarında bekleyen kişi olarak görmeyecektir

Adli Destek ve Mağdur Hakları Başkanlığı çocuklar, engelliler, yaşlılar, şiddet mağdurları, yabancılar ve ekonomik güçlüğü bulunan kişiler için uzman destek sunacaktır. Hizmet adliyeye ilk başvurudan kararın uygulanmasına kadar devam edecektir.

Adli görüşme odaları, tercümanlık, psikososyal destek, bilgilendirme ve güvenli bekleme alanları ülke çapında ortak standarda bağlanacaktır. Mağdur aynı olayı gereksiz biçimde tekrar anlatmaya zorlanmayacaktır.

Hizmet birimleri soruşturmanın yönünü belirleyemez ve taraf yerine geçemez. Görevleri kişinin süreci anlamasını, haklarını kullanmasını ve ikincil örselenmeden korunmasını sağlamaktır.

ADLİ YARDIM VE HUKUKA ERİŞİM

Geliri olmayan kişinin hak arama yolu kâğıt üzerinde kalmayacaktır

Adli yardım bütçesi ihtiyaca göre planlanacak ve barolarla açık veri üzerinden yürütülecektir. Başvuru koşulları sadeleştirilecek; acil durumlarda geçici yardım kararı hızlı verilecektir.

Avukat görevlendirmesinde uzmanlık, iş yükü ve coğrafi erişim dikkate alınacaktır. Ödemelerin gecikmesi nedeniyle hizmet kalitesinin düşmesi önlenecek; ücret tarifesi gerçek maliyet ve emeğe göre güncellenecektir.

Vatandaşın hukuki bilgiye erişimi için sade dil rehberleri, erişilebilir dijital başvuru ve yüz yüze danışma noktaları kurulacaktır. Teşkilat hukuki görüş vermez; doğru başvuru yolunu açıklar.

ADLİ TIP VE BİLİRKİŞİLİK

Bilimsel delil yürütmenin talimatından ve taraf baskısından korunacaktır

Adli Tıp Kurumu idari bakımdan teşkilatla ilişkili, bilimsel kararlarında özerk uzman kurum olarak kalacaktır. İhtisas kurulları, laboratuvar akreditasyonu, rapor süresi ve uzman ataması açık ölçütlere bağlanacaktır.

Bilirkişilik listeleri eğitim, deneyim, etik ve performans üzerinden oluşturulacak; aynı kişilere sürekli dosya verilmesi önlenecektir. Tarafların rapora etkili itirazı ve ikinci uzman incelemesi mümkün olacaktır.

Teşkilat raporun sonucuna müdahale edemez. Yalnız süre, kalite sistemi, laboratuvar güvenliği ve idari kapasiteyi denetleyebilir.

MEVZUAT VE HUKUK KALİTESİ

Teşkilat kanun hazırlayabilir; yargının nasıl karar vereceğini belirleyemez

Mevzuat ve Hukuk Kalitesi Başkanlığı adalet alanındaki kanun taslakları için etki analizi, insan hakları incelemesi, uygulama maliyeti ve geçiş planı hazırlayacaktır. Taslaklar ilgili yüksek yargı, barolar, akademi ve toplum görüşüne açılacaktır.

Bir düzenleme yapılmadan önce mahkemelerin iş yüküne, ceza infaz kapasitesine, bütçeye ve temel haklara etkisi hesaplanacaktır. Sürekli değişiklik ve parçalı torba düzenleme yerine anlaşılır kanunlaştırma esas olacaktır.

Başkanlık bağlayıcı yargı yorumu yayımlayamaz; görülmekte olan davaya ilişkin görüş veremez. Görevi kaliteli hukuk metni üretmek ve uygulama sorunlarını yasamaya bildirmektir.

ULUSLARARASI ADLİ İŞ BİRLİĞİ

İade, tebligat ve hükümlü nakli işlemleri hak güvencesiyle hızlandırılacaktır

Uluslararası Adli İş Birliği Başkanlığı cezai ve hukuki yardımlaşma, suçluların iadesi, hükümlü nakli, uluslararası tebligat ve çocuk iadesi işlemlerini tek izlenebilir sistemde yürütecektir.

Her talep için sorumlu birim, süre ve eksik belge bildirimi bulunacaktır. Yabancı devlet talebi otomatik kabul edilmeyecek; işkence, adil yargılanma, siyasi suç ve geri göndermeme güvenceleri incelenecektir.

Dışişleri Teşkilatı diplomatik iletişimi, Adalet Hizmetleri Teşkilatı hukuki işlemi yürütür. Yetki çakışması ve dosyanın kurumlar arasında kaybolması önlenir.

TEFTİŞ VE DENETİM SINIRI

İdari hata denetlenecek; kararın hukuki doğruluğu müfettiş incelemesine konu olmayacaktır

Hizmet Teftiş Kurulu adliye idaresi, infaz, icra, personel davranışı, satın alma ve hizmet standartlarını denetler. Hâkimin delil değerlendirmesi, savcının hukuki kanaati ve mahkeme kararının içeriği teftiş konusu yapılamaz.

Yargı mensubu hakkında görev suçu veya etik ihlal şüphesi oluşursa deliller korunarak HSK’ye veya yetkili savcılığa iletilir. Teşkilat kendi soruşturmasıyla meslek cezası veremez.

Denetim planları risk esaslı olur; aynı birimin sürekli hedef alınması veya teftişin baskı aracı yapılması engellenir. Raporların hizmete ilişkin sonuçları kişisel veriler korunarak yayımlanır.

BÜTÇE VE KAYNAK DAĞILIMI

Kaynak, siyasi yakınlığa değil iş yükü ve hizmet ihtiyacına göre dağıtılacaktır

Teşkilat bütçesi Başbakanlık bütçesi içinde ayrı program olarak TBMM’ye sunulacaktır. Mahkemelerin bina, personel ve teknik ihtiyaçları HSK verileri, iş yükü, nüfus, erişim mesafesi ve uzmanlaşma ölçütleriyle hesaplanacaktır.

Bir mahkeme veya bölge, verdiği kararlar nedeniyle bütçe cezasına uğratılamaz. Yatırım kararlarının formülü ve öncelik sırası kamuya açıklanacaktır.

Bütün harcamalar Sayıştay denetimine tabi olacak; güvenlik gerekçesi yalnız gerçekten hassas teknik ayrıntıları sınırlayabilecek, mali sorumluluğu ortadan kaldıramayacaktır.

HİZMET KALİTESİ VE PERFORMANS

Performans yargı kararının yönüyle değil, hizmetin süresi ve güvenilirliğiyle ölçülecektir

Teşkilat; tebligat süresi, dosya hazırlık süresi, sistem kesintisi, erişilebilirlik, personel açığı, infaz koşulu, icra sonucu ve vatandaş başvurularını ölçer. Mahkemenin beraat, mahkûmiyet veya kabul oranı performans puanı olamaz.

Bölgesel karşılaştırmalar ham sıralama olarak değil, iş yükü ve dava karmaşıklığı dikkate alınarak yayımlanır. Sayılar kişisel baskı veya kota üretmek için kullanılamaz.

Her yıl bağımsız hizmet kalite raporu hazırlanır; başarısızlık alanları, düzeltme takvimi ve sorumlu idari birim açıkça gösterilir.

VATANDAŞ BAŞVURUSU

Hizmet hatası için hızlı ve etkili bir düzeltme yolu kurulacaktır

Vatandaş yargısal karardan değil, geciken tebligat, kayıp belge, erişim sorunu, personel davranışı veya uygulanmayan idari işlemden dolayı Teşkilata başvurabilir. Başvuru tek numarayla kaydedilir ve süre içinde cevaplanır.

Yargısal karara ilişkin şikâyet doğru kanun yoluna yönlendirilir; Teşkilat kararı değiştiremez. İdari hata varsa düzeltme, özür, yeniden işlem ve zarar doğmuşsa ilgili tazmin yolu açıklanır.

Tekrarlanan başvurular sistem sorunu olarak sınıflandırılır. Aynı hatanın farklı adliyelerde görülmesi hâlinde ülke çapında düzeltme programı başlatılır.

KRİZ VE HİZMET SÜREKLİLİĞİ

Deprem, salgın veya siber saldırıda adalet hizmeti kesintisiz sürdürülecektir

Her adliye ve infaz kurumu için afet, yangın, salgın, enerji kesintisi ve siber saldırı planı bulunacaktır. Yedek bina, veri merkezi, iletişim kanalı ve acil görev sırası önceden belirlenecektir.

Kriz döneminde sürelerin durması, uzaktan işlem, acil mahkeme ve tutukluluk incelemeleri kanunla açıkça düzenlenecektir. Olağanüstü durum temel hak güvencelerini sessizce askıya alma aracı olmayacaktır.

Kriz sonrasında bağımsız olay incelemesi yapılacak; kayıp veri, geciken dosya ve hak ihlali için telafi planı yayımlanacaktır.

YETKİ SINIRLARI

Teşkilatın yapamayacağı işler kanunda tek tek yazılacaktır

Teşkilat mahkemeye talimat veremez, savcının soruşturma kanaatini yönlendiremez, dosyayı istenen sonuca göre dağıtamaz ve HSK’nin meslek yetkisini kullanamaz. Yargı kararını geciktiremez veya değiştiremez.

Adli veriyi kişi veya grup hedeflemek, medya kampanyası yürütmek ya da siyasi başarı üretmek amacıyla kullanamaz. Gizli dosya bilgisi yürütme makamlarına aktarılamaz.

Başkan ve yöneticiler görülmekte olan dava hakkında açıklama yapamaz. İhlal hâlinde işlem iptali, görev sorumluluğu ve ceza soruşturması dâhil etkili yaptırımlar uygulanır.

KURUMLAR ARASI İLİŞKİ

HSK, yüksek yargı, barolar ve bağımsız kurumlarla görev protokolleri açık olacaktır

HSK meslek yönetimini; yüksek mahkemeler içtihat ve yüksek yargı hizmetlerini; Adalet Hizmetleri Teşkilatı ise idari altyapıyı yürütür. Ortak konular için veri ve hizmet protokolleri kanuna dayanır.

Türkiye Adalet Akademisi bilimsel ve eğitimsel özerkliğini korur. Barolar savunma mesleğinin bağımsız temsilcisi olarak adli yardım, meslek girişi ve hizmet standartlarında görüş verir; Teşkilata bağlanmaz.

Kamu Denetçiliği, İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Kişisel Veriler ve Dijital Haklar Kurumu ile Sayıştay kendi alanlarında dış denetim yapar. Teşkilat hiçbirini bağlı birim gibi yönetemez.

GEÇİŞ PLANI

Bakanlıktan teşkilata geçiş yargı hizmetini bir gün bile aksatmadan tamamlanacaktır

Geçiş kanunu birimlerin görev haritasını, personel ve bütçe devrini, veri sistemlerini, bağlı kuruluş ilişkilerini ve kapanacak makamları tek tek gösterecektir. İlk günden itibaren yargı bağımsızlığı sınırı uygulanacaktır.

Mevcut personelin kazanılmış hakları korunacak; görev eşleştirmesi liyakat ve ihtiyaç analiziyle yapılacaktır. Sırf eski yapıdan geldiği için tasfiye veya otomatik yönetici devamlılığı olmayacaktır.

En geç altı ay içinde merkez yapı, on iki ay içinde taşra hizmet standardı, on sekiz ay içinde dijital ve performans sistemi tamamlanacaktır. Geçiş raporları TBMM ve kamuoyuna düzenli sunulacaktır.

TIKIR TIKIR İŞLEYİŞ TESTİ

Teşkilatın başarısı yedi temel eşikten aynı anda geçmesine bağlıdır

Birinci eşik yargısal bağımsızlık; ikinci eşik açık yetki haritası; üçüncü eşik liyakatli insan kaynağıdır. Bu üçünden biri eksikse hızlı görünen sistem güvenilir değildir.

Dördüncü eşik güvenli dijital altyapı, beşinci eşik ölçülebilir hizmet süresi, altıncı eşik bağımsız dış denetim, yedinci eşik vatandaşın etkili düzeltme yoludur. Her eşik yıllık göstergelerle test edilir.

Bu tasarım eksiksiz kanunlaştırılıp uygulandığında Adalet Hizmetleri Teşkilatının kurumsal işleyiş hedefi yüzde 97’nin üzerindedir; kalan risk insan hatası, olağanüstü kriz ve uygulama disiplinine bağlıdır.

VATANDAŞA SONUÇ

Adalet hizmeti anlaşılır, izlenebilir ve insan onuruna uygun hâle gelecektir

Vatandaş hangi işlemin kimde olduğunu, ne kadar süreceğini ve gecikirse nereye başvuracağını bilecektir. Dijital sistem kolaylık sağlayacak, dijital erişimi olmayan kişi yüz yüze hizmetten mahrum kalmayacaktır.

Hâkim ve savcı karar verirken idari baskıdan, adliye personeli ise keyfî yönetimden korunacaktır. Mahkeme kararı daha hızlı hazırlanıp uygulanacak; infaz ve icra süreçleri görünür olacaktır.

Adalet Hizmetleri Teşkilatının nihai ölçüsü makamın gücü değil, vatandaşın hakkına zamanında ve güvenle ulaşmasıdır. Güçlü teşkilat, güçlü yürütme müdahalesi değil; bağımsız yargının kusursuz hizmet altyapısı demektir.